

«Στην τίµια εργασία το φαγητό είναι κακό, οι µισθοί χαµηλοί και η δουλειά σκληρή. Στην πειρατεία υπάρχει πληθώρα λαφύρων, είναι εύκολα και διασκεδαστικά, είµαστε ελεύθεροι και παντοδύναµοι. Ποιος παρουσιαζόµενος µε αυτή την επιλογή δε θα διάλεγε την πειρατεία; Το χειρότερο που µπορεί να συµβεί είναι να σε κρεµάσουν. Όχι! Μια ζωή µικρή και χαρούµενη θα είναι το σύνθηµα µου.»
Bartholomew
«Black Bart» Roberts,
ο πιο επιτυχηµένος πειρατής της Χρυσής Εποχής της Πειρατείας.
Τι είναι
το Misfit Economy;
Το Misfit Economy είναι µία έρευνα για το πως άνθρωποι που δρουν στις µαύρες
και γκρί αγορές καινοτοµούν για να βρουν λύσεις σε διάφορες προκλήσεις. Ξεπερνώντας
την οικονοµική κρίση, πρέπει να βρούµε τρόπους ώστε να µην επιστρέψουµε στις παλιές
µας συνήθειες και να βοηθήσουµε τις εταιρείες να καινοτοµήσουν.
Πως
θα το επιτύχετε αυτό;
Το Misfit Economy είναι ένα κίνηµα του οποίου κύρια µέρη είναι το βιβλίο,
που θα εκδοθεί το 2013 από τον εκδοτικό οίκο Simon & Schuster, µία ταινία/ντοκιµαντέρ
(η οποία χρηµατοδοτήθηκε επιτυχώς µέσω του kickstarter) καθώς και άλλες υπηρεσίες
όπως µια συµβουλευτική εταιρεία, το Misfit Academy και το Fringe Fund. Σκοπός µας
είναι να βοηθήσουµε το Δυτικό Κόσµο να καινοτοµήσει παίρνοντας µαθήµατα από τις
παραοικονοµίες.
Γιατί
το κάνετε;
Οι µεγάλες επιχειρήσεις θέλουν να έχουν υπαλλήλους που παράγουν διαρκώς χωρίς
να τους δίνουν αρκετά ερεθίσµατα και χρόνο για εξερεύνηση. Προκειµένου να αποφύγουµε
τις προηγούµενες καταστάσεις και οικονοµικές κρίσεις, πρέπει να καινοτοµήσουµε
µε νέους τρόπους.
Τι σας
οδήγησε να το κάνετε αυτό; Ήταν κάτι τυχαίο ή ξέρατε από την αρχή ότι θέλετε να
εξερευνήσετε αυτό τον τοµέα;
Και οι δύο έχουµε σπουδάσει οικονοµικά. Συγκεκριµένα εγώ έχω κάνει µεταπτυχιακό
στα Οικονοµικά και η Alexa στην Οικονοµική Ιστορία. Ακούγοντας για τους τρόπους
που ο κόσµος καινοτοµεί τώρα, ξέραµε ότι οι περισσότεροι υπάρχουν εδώ και εκατοντάδες
χρόνια. Πάρε για παράδειγµα το lean methodology (βλ. περισσότερα εδώ
http://en.wikipedia.org/wiki/Lean_manufacturing. Καινοτόµοι όπως οι πειρατές του
18ου αιώνα χρησιµοποιούσαν παρόµοιες τεχνικές προκειµένου να επιβιώσουν.
Ποιοι
είναι αυτοί οι misfits;
Οι misfits είναι σύγχρονοι πειρατές, κάτοικοι παραγκουπόλεων, χάκερς υπολογιστών,
αντιφρονούντες, και µέλη συµµοριών. Όλοι αυτοί έχουν να προσφέρουν µαθήµατα καινοτοµίας.
Από
τις συζητήσεις µας γνωρίζω ότι το βιβλίο είναι µόνο η αρχή και ένας καταλύτης για
να γίνουν περισσότερα πράγµατα. Τι άλλο ετοιµάζετε;
Διάφορα πράγµατα! Μία κίνηση είναι το Misfit Academy. Θέλουµε να βρούµε
misfits άτοµα και να τα φέρουµε σε µία αίθουσα να διδάξουν τους επιχειρηµατίες πώς
µπορούν να καινοτοµήσουν.
Βλέπω
µια συχνή αναφορά στους πειρατές. Στο µυαλό του περισσότερου κόσµου (και του δικού
µου µέχρι πρότινος) οι πειρατές ήταν και είναι εγκληµατίες που λεηλατούσαν πλοία
για τον θησαυρό τους. Τι µαθήµατα έχει να µας δώσει η πειρατεία;
Όντως οι πειρατές έχουν ένα κακό όνοµα. Εµείς ερευνούµε κυρίως τους πειρατές
του 18ου αιώνα οι οποίοι είχαν περισσότερες αρχές σε σχέση µε τους πειρατές της
σηµερινής εποχής. Ναι, έκλεβαν πλοία και εµπορεύµατα αλλά αυτή η κίνηση ήταν ένα
µέσο για έναν µεγαλύτερο σκοπό. Ο κύριος σκοπός τους ήταν να πάνε ενάντια στο κατεστηµένο
και συγκεκριµένα στους εµπόρους. Οι έµποροι εκµεταλλεύονταν τους θαλασσοπόρους,
τους πλήρωναν πολύ λίγα χρήµατα και κρατούσαν τεράστιους φόρους. Τα πειρατικά καράβια
ήταν µικρές αυτόνοµες πολιτείες, δεν ανήκαν σε κάποιο κράτος και ταξίδευαν για την
ελευθερία τους.
Αναφέρεις
πολύ το θέµα ελευθερίας και αυτονοµίας για τα πειρατικά καράβια. Δηλαδή πως λειτουργούσαν;
Την
στιγµή που όλη η Ευρώπη είχε βασιλεία, στα πειρατικά καράβια επικρατούσε απόλυτη
δηµοκρατία. Ο καπετάνιος και ο επιµελητής εκλέγονταν από
το πλήρωµα και στη συνέχεια αυτοί οι δύο διάλεγαν τους υπόλοιπους αξιωµατικούς.
Για τις γενικές αποφάσεις όλο το πλήρωµα είχε ίση ψήφο όπως αναφερόταν και στο
«σύνταγµα» τους.
Παρ’ όλο που έχουµε συσχετίσει τους πειρατές
µε εγκληµατίες, στη πραγµατικότητα δεν ήταν οι στυγνοί δολοφόνοι όπως τους κατηγορούν.
Η προσέγγισή τους ήταν ότι αν παραδοθείτε δεν θα πάθετε τίποτα, αν όµως αντισταθείτε
θα χυθεί αίµα. Γι’ αυτό χρησιµοποιούσαν και την σηµαία µε την νεκροκεφαλή, προκειµένου
να περάσουν το µήνυµα τους. Είναι επίσης πολύ ενδιαφέρον ότι το πρώτο πράγµα που
έκαναν όταν επιβιβάζονταν στο πλοίο ήταν να ρωτήσουν το πλήρωµα αν τους φερόταν
καλά ο καπετάνιος τους. Αν η απάντηση ήταν θετική τότε ήταν επιεικείς µαζί του,
αν όχι τότε είχε µεγάλο πρόβληµα.
Επίσης στην πραγµατικότητα οι πειρατές προσπαθούσαν
πάντοτε να αποφύγουν τις µάχες. Κάθε πληγωµένος πειρατής σήµαινε χτύπηµα για όλη
την οµάδα τους και κάθε φθορά στο πλοίο σήµαινε έξοδα επισκευής και άρα χρόνο που
δεν θα µπορούσαν να ταξιδέψουν. Φρόντιζαν τόσο πολύ ο ένας για τον άλλον, µέχρι
που είχαν και µία µορφή ασφάλειας για τους τραυµατισµένους. Για κάθε τραύµα υπήρχε
και αντίστοιχη αποζηµίωση. Όταν δε ερχόταν η ώρα της µοιρασιάς του πλούτου, οι περισσότεροι
τα µοίραζαν εξίσου µιας και πίστευαν ότι όλοι είναι ίσοι.
Συναρπαστικό!
Καταλαβαίνω την λογική πίσω από το κίνηµα που έχετε φτιάξει, αλλά δεν σας ανησυχεί
ότι πολύς κόσµος µπορεί να πιστέψει ότι προωθείται την εγκληµατικότητα και τους
τρόπους της µαύρης αγοράς;
Σε καµία περίπτωση δεν υποστηρίζουµε ή προσπαθούµε να δώσουµε λάµψη στις
δραστηριότητες της µαύρης αγοράς. Το Misfit Economy είναι µία πολύ ευρύτερη οµπρέλα.
Στην πραγµατικότητα µόνο 5% των ιστοριών θα µιλάνε για καινοτόµους που δρουν στην
µαύρη αγορά. Μας ενδιαφέρει να καταλάβουµε και όχι να υποστηρίξουµε τις πράξεις
και τις συµπεριφορές τους. Όταν ξεκινήσαµε να γράφουµε το βιβλίο το είχαµε χωρίσει
βάση διάφορων χαρακτήρων, όπως πειρατής, χάκερ, µέλος συµµορίας κτλ. Συνειδητοποιήσαµε
όµως ότι έτσι θα ήταν πολύ δύσκολο για τον αναγνώστη να ταυτιστεί µε τον χαρακτήρα
και µπορεί να πέρναγε λάθος µήνυµα. Γι’ αυτό πλέον το βιβλίο είναι χωρισµένο σε
αρχές όπως «guerilla governance» και «cumulative innovation».
Ανυποµονώ
να διαβάσω το βιβλίο και να µάθω περισσότερα! Έχεις τίποτα άλλο να προσθέσεις για
το τι προσπαθείτε να κάνετε;
Θέλουµε οι οργανισµοί να αρχίσουν να σκέφτονται διαφορετικά. Τα µαθήµατα
που παίρνουµε από τους misfits µπορούν να τους βοηθήσουν να καινοτοµήσουν και να
αποφύγουν τις καταστάσεις που µας έφεραν στο σηµείο που είµαστε τώρα. Όλη αυτή η
συζήτηση περί πειρατείας και καινοτοµίας µου θύµισε µία πολύ ενδιαφέρουσα ταινία/ντοκιµαντέρ
που είχα δει πριν περίπου 10 χρόνια µε τίτλο «Pirates of Silicon Valley». Η ταινία
εξιστορεί την ίδρυση της Apple Computer Corporation και Microsoft Inc (υπ’ όψιν
τότε η Apple δεν ήταν αυτό που είναι τώρα). Και στις δύο περιπτώσεις (όπως και
µε τις περισσότερες εταιρείες τεχνολογίας που έχουν επιτύχει) αυτό που τους έκανε
να επιτύχουν ήταν το να πάνε ενάντια στο κατεστηµένο και το να είναι καινοτόµοι.
Η καινοτοµία τους όµως ήταν περισσότερο πειρατεία παρά δηµιουργία.
Ο Στηβ Τζοµπς περίφηµα είχε δηλώσει ότι οι
καλοί καλλιτέχνες αντιγράφουν και οι εξαιρετικοί καλλιτέχνες κλέβουν. Αυτό είναι
και εµφανές στην πορεία της Apple. Πολλά από τα στοιχεία που έκαναν την Apple καινοτόµα
εταιρεία ήταν κλεµµένα από άλλες εταιρείες. Το visual interface ήταν εφεύρεση της
Xerox. Ο σχεδιασµός του iPod ήταν βασισµένος σε φορητό ραδιόφωνο της Braun. Όχι
ότι αυτές οι κινήσεις ήταν κάτι κακό. Αν ο Τζοµπς δεν είχε κλέψει και εξελίξει αυτές
τις ιδέες το πιθανότερο είναι να είχαν καθυστερήσει πολύ να δουν το φώς της ηµέρας.
Αυτό που µε στεναχωρεί είναι όταν άτοµα όπως ο Τζοµπς, που έχτισαν την επιτυχία
τους πάνω σε άλλες ιδέες, κηρύσσουν θερµοπυρηνικό πόλεµο έναντι των ανταγωνιστών
που χρησιµοποιούν κάποιες από τις ιδέες του (δες πόλεµο Apple µε Android και
Samsung).
Όσον αφορά τον Bill Gates και την
Microsoft, το λειτουργικό που έκανε την εταιρεία γνωστή (MS-DOS) δεν ήταν τίποτα
άλλο παρά προσαρµογή του 86-DOS (QDOS) ώστε να τρέχει σε προσωπικούς υπολογιστές.
Βέβαια ο Gates δεν έκλεψε το 86-DOS αλλά το αγόρασε από τον δηµιουργό του (Seattle
Computer Products). Το σηµαντικό είναι ότι η καινοτόµα ιδέα του δεν ήταν κάποια
νέα εφεύρεση.
Πιστεύω ότι τα παραπάνω φέρνουν στην επιφάνεια και το τι στην πραγµατικότητα
είναι καινοτοµία. Εξ ορισµού το να καινοτοµώ δεν σηµαίνει εφευρίσκω. Σηµαίνει κάνω
αλλαγές σε κάτι καθιερωµένο, κυρίως µε την χρησιµοποίηση νέων µεθόδων και ιδεών.Η αντιγραφή είναι εποµένως κάτι απαραίτητο για την καινοτοµία.
Αυτό που το κάνει κλοπή είναι το νέο κατεστηµένο που φροντίζει να προστατεύει τους
εφευρέτες και να ακρωτηριάζει τους καινοτόµους.
Κινήµατα όπως το Misfit Economy µας δίνουν την ευκαιρία να αναρωτηθούµε και να εξετάσουµε τι είναι «σωστό» και τι «λάθος». Τα µαθήµατα από αυτή την υπόγεια οικονοµία µπορούν να µας βοηθήσουν να επανεξετάσουµε το κατεστηµένο και να καινοτοµήσουµε χωρίς να σκεφτόµαστε διαρκώς αν αυτό που κάνουµε µπορεί να εξοργίσει κάποιον µε µεγαλύτερη δύναµη.
* Ο Χάρης Μυλωνάδης είναι επιχειρηµατίας, καινοτόµος, tech geek και αγαπά το Branding και το Simplicity. Το 2009 ίδρυσε το minimoko, µια εταιρεία µε σκοπό να απλοποιήσει την επικοινωνία των εταιρειών. Το 2012 λάνσαρε το CPU Wars, ένα παιχνίδι αποκλειστικά για tech geeks.






