Την τηλεόραση δεν μπορείς να την αποφύγεις γιατί βρίσκεται παντού.
Θεωρητικά-συμβολικά
είναι ένα παράθυρο στον έξω κόσμο, έτσι φαίνεται, ένα μέσο να ταξιδεύεις, να
γνωρίζεις τον πολιτισμό των άλλων, να ενημερώνεσαι και να διαμορφώνεις
διαφορετική συνείδηση από αυτή της τοπικής κοινωνίας που γεννιέσαι και ζεις.
Στην
πραγματικότητα αυτό ισχύει λιγότερο, γιατί η τηλεόραση είναι κυρίως ένα
παράθυρο σε άλλη διάσταση ή μάλλον σ' ένα κόσμο όπου οι διαστάσεις έχουν
περιοριστεί από τρεις σε δύο.
Λείπει η
προοπτική από αυτό το μέσο, όπως λείπει και η συνέχεια αλλά και η μνήμη. Η
τηλεόραση δεν ανεβάζει το επίπεδο μιας κοινωνίας γιατί λειτουργεί μονοσήμαντα.
Εκπέμπει συμβατικά πρότυπα, εθίζει στον κομφορμισμό, μεταλλάσσει τον τρόπο ζωής
και σκέψης γιατί όχι μόνο δε μεσολαβεί ο άνθρωπος σε καμία διαδικασία, αλλά
γίνεται παθητικός δέκτης μιας τεχνητής συνείδησης. Αυτή η
συνείδηση έχει αντικαταστήσει σήμερα τον παπά, το δάσκαλο, τον χωροφύλακα, το
χαφιέ ή τη κουτσομπόλα της γειτονιάς που κυριαρχούσαν παλαιότερα. Σήμερα δε
λέμε ότι θα καείς στην κόλαση αν είσαι διαφορετικός ή κάνεις κάποια παραβατική
πράξη, αλλά ότι θα σε κάνει ρεζίλι ο Ευαγγελάτος, ο Χατζηνικολάου, ο
Πρετεντέρης. Αναφέρομαι σε
αυτούς ως παραδείγματα γιατί εκφράζουν την πιο σοβαρή άποψη. Διαμορφώνουν τις ειδήσεις
που με τη σειρά τους διαμορφώνουν την πολιτική, την κοινωνία, τα ήθη και τις
συνήθειες. Γενικά οι
άνθρωποι της τηλεόρασης δεν εμβαθύνουν, δεν αναλύουν , δεν δημιουργούν. Απλά
προσπαθούν να εντυπωσιάσουν με υπερβολή, κάνοντας δήθεν αποκαλύψεις, παίζοντας
το ρόλο του ηθικολόγου πάστορα ή του επαρχιακού εισαγγελέα προσφέροντας ένα
θέαμα που θυμίζει «δελφινάριο» αλλά στην προβολή της χειρότερης πλευράς της
καθημερινότητας. Γκρινιάζουν, ρητορεύουν, έχουν άποψη για τα πάντα ? είναι
ακραία cartoons-ξερόλες.
Φυσικά σ' όλο
αυτόν τον κυκεώνα υπάρχουν εξαιρέσεις, η NOVA, ο ΣΚΑΪ, η NET,
η τηλεόραση της Βουλής, οι ταινίες των καλών σκηνοθετών, κάποιες εκπομπές του
Κούλογλου και του Τσίμα. Όμως ο πολύς κόσμος έχει εθιστεί στο να βλέπει
τηλεόραση για να εκτονώνεται από τα προβλήματα της καθημερινότητας και να
γιουχάρει αυτούς που θεωρεί ότι βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση από αυτόν.
Το ήδη χαμηλό
πολιτισμικό επίπεδο ενός λαού που έχει αναγάγει το σκυλάδικο ως βασική
κουλτούρα γίνεται έτσι μέρα με τη μέρα ακόμη χαμηλότερο. Ο,τιδήποτε έχει μια
σχετική αξία υποβιβάζεται, εκχυδαΐζεται, εκφυλίζεται άμα μπει στο στόχαστρο και
γίνει θέαμα. Γι' αυτό συνήθως λέμε ότι αν βγει κάτι στην τηλεόραση φτωχαίνει
αυτόματα, γιατί παίζει με τους όρους της τηλεόρασης, παρόλο που αποκτάει
αναγνωρισιμότητα, αλλά αναγνωρισιμότητα αποκτάνε και οι χαρτορίχτρες, κυρίως
αυτές.
Αυτό ισχύει
τόσο για τις διαφημίσεις όσο και για τους ανθρώπους. Ο,τιδήποτε δε μπορεί να
αναλυθεί αυτοκαταστρέφεται και συνήθως δεν υπάρχει ο χρόνος για ανάλυση.
Παρόλα αυτά,
επειδή την τηλεόραση δε μπορείς να την αποφύγεις, καλό είναι να προσπαθεί
κανείς να ενισχύει την προσωπική, ατομική του άποψη, με διάβασμα- βιβλία ή
εφημερίδες, με εμπειρίες, με ταξίδια, με ανθρώπινες σχέσεις και να βλέπει ό,τι
βλέπει με τον τρόπο που θα αντιμετώπιζε ένα φτηνό μπουρλέσκ. Μια θεατρική σκηνή
όπου πρωταγωνιστούν cartoonsκι ο πραγματικός κόσμος είναι απών. Μην παίρνετε τίποτα στα
σοβαρά από αυτά που βλέπετε, γιατί του λείπουν οι τρεις διαστάσεις που ορίζουν
τον άνθρωπο..
