"Ενωμένη" Ευρώπη
Με αφορμή την πρόσφατη ανεξαρτητοποίηση του Μαυροβούνιου από τη Σερβία έρχεται έντονα στην επιφάνεια το ζήτημα των αποσχιστικών κινημάτων στην Ευρώπη τα οποία βρίσκουν αυξανόμενη ανταπόκριση.
Πολύ σύντομα τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος χαιρετίστηκαν με ενθουσιασμό από τους αυτονομιστές ολόκληρης της ηπείρου που δήλωναν ότι έβλεπαν στην υπόθεση του Μαυροβούνιου τη δική τους ελπίδα στην ανεξαρτησία. Θα έπρεπε άραγε να ανησυχούμε μήπως η περίπτωση του Μαυροβουνίου ανοίξει για ακόμη μια φορά τον ασκό του Αιόλου στα Βαλκάνια και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης με ισχυρά αποσχιστικά κινήματα; Νομίζω πως ναι. Στη δική μας, ταραγμένη και πληγωμένη από τέτοιες εξελίξεις, περιοχή ένα από τα πιο πολύπλοκα κι ιδιαίτερα ζητήματα είναι χωρίς συζήτηση αυτό του Κόσσοβου. Ένα ζήτημα ικανό να τινάξει τη χερσόνησο μας στον αέρα με απρόβλεπτες συνέπειες. Δηλωτικό της σοβαρότητας και της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι οι Σερβοβόσνιοι έχουν ήδη εκφράσει την επιθυμία τους να προχωρήσουν σε δημοψήφισμα για την απόσχιση του σερβικού τμήματος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Το όλο θέμα όμως απασχολεί ολόκληρη την Ευρώπη, ακόμη και μεγάλα κι ισχυρά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα δεχόταν άραγε ποτέ η Γαλλία να αποχωριστεί την Κορσική, η Βρετανία τη Βόρεια Ιρλανδία, τη Σκωτία ή την Ουαλία, το Βέλγιο τη Φλαμανδία; Ας προσπαθήσουμε ν' απαντήσουμε στην ερώτηση προσεγγίζοντας την περίπτωση της Ισπανίας και του Καταλανικού ζητήματος όπου πρόσφατα είχαμε ιδιαίτερες εξελίξεις. Στις 18/6 πραγματοποιήθηκε στην Καταλωνία δημοψήφισμα για το νέο συνταγματικό καθεστώς της περιοχής. Το καινούργιο καθεστώς (Εστατούτ στα Ισπανικά) το οποίο ψηφίστηκε από το 74% του πληθυσμού, δίνει άλλου είδους ώθηση στην πορεία του αυτονομιστικού αυτού ζητήματος. Με το ριζικά ανανεωμένο σύνταγμα η Καταλωνία αποκτά ισχυρή αυτονομία σε τομείς όπως φορολογία, δικαιοσύνη, εκπαίδευση, μετανάστευση. Παράλληλα για πρώτη φορά αναγνωρίζεται ως έθνος, με εθνική σημαία και ύμνο, αλλά σε καθαρά συμβολικό επίπεδο και με καμία νομική ισχύ. Δεν έχει ξανασυμβεί ισπανική κυβέρνηση να παραχωρεί σε αυτονομιστές τέτοια δικαιώματα και υπάρχει και συνέχεια αφού η κυβέρνηση Θαπατέρο ετοιμάζεται να ξεκινήσει ειρηνευτικές συνομιλίες με την αυτονομιστική οργάνωση των Βάσκων «ΕΤΑ». Οι ακραίοι αυτονομιστές Βάσκοι εξάλλου δεν άργησαν κι αυτοί να καλωσορίσουν το δημοψήφισμα στο Μαυροβούνιο κι εκδήλωσαν την επιθυμία να επαναλάβουν το εγχείρημα και στη δική τους περιοχή, κάτι που ο Χαβιέρ Σολάνα (ύπατος εκπρόσωπος για την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης) χαρακτήρισε όπως διάβασα «ντελίριο».
Ντελίριο μπορεί να προκληθεί σε ολόκληρη την Ισπανία αφού η ένταση που επικρατεί στη χώρα είναι έντονη με τον αρχηγό του Λαϊκού Κόμματος Μαριάνο Ραχόϊ να χαρακτηρίζει το σχέδιο «Αρχή του τέλους του Ισπανικού κράτους». Ενδεικτικό της κατάστασης που μπορεί να προκύψει είναι το γεγονός ότι 2 ανώτεροι αξιωματικοί του στρατού απείλησαν με επέμβαση των ένοπλων δυνάμεων για να μην επιτραπεί στην Καταλωνία ν' αποσχιστεί. Απομακρύνθηκαν ακαριαία μεν, συγκεκριμένοι κύκλοι από την ανώτερη ηγεσία του στρατού συμπορεύονται με τις απόψεις των δύο στελεχών δε.
Γίνεται φανερό ότι τέτοιου είδους ζητήματα μπορούν να προκαλέσουν εξελίξεις απρόβλεπτες κι οδυνηρές. Η πορεία μέσα στο χρόνο έχει δείξει ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων αυτών ο πόνος που προκαλείται είναι τεράστιος και το αίμα που χύνεται δυσβάσταχτα πολύ. Τι είναι το σωστό να γίνει και με ποιο ακριβώς τρόπο δύσκολο να το πει κανείς. Αυτό που είναι βέβαιο όμως είναι ότι οι αναταράξεις φαίνεται να πλησιάζουν και ο κίνδυνος μιας χιονοστιβάδας στο άμεσο μέλλον είναι το λιγότερο ορατός.
«Καμιά κοινωνία δεν μπορεί να απαλύνει την ανθρώπινη θλίψη, κανένα πολιτικό σύστημα δεν είναι ικανό να μας λυτρώσει από τον πόνο που κυριαρχεί στη ζωή μας, τον φόβο μας για τον θάνατο, την δίψα μας για το απόλυτο.»
Ευγένιος Ιονέσκο
