Με αφετηρία τη Δυτική Αφρική και συνέχεια το νότιο κομμάτι της Μαύρης Ηπείρου ήδη έχει αρχίσει και σχηματίζεται ένα σημαντικό μέρος του πολύχρωμου αυτού μουσικού πίνακα. Αυτή τη φορά θα ολοκληρώσουμε την εικόνα περνώντας από το κεντρικό, το ανατολικό και το βόρειο τμήμα της Αφρικής. Εκεί όπου ζουν, «αναπνέουν» και μας περιμένουν εξαιρετικές και υπέροχες μουσικές πάντα άρρηκτα δεμένες με το τοπικό πολιτιστικό στοιχείο παρά τις πολλές και δυνατές επιρροές που έχουν κάνει την εμφάνισή τους και έχουν επηρεάσει σοβαρά το τελικό αποτέλεσμα.
Κεντρική Αφρική, μουσικά τουλάχιστον, σημαίνει κατά κύριο λόγο Κονγκό, αυτή η πολυπληθής και μεγάλη σε έκταση χώρα που η πολύχρονη επαφή της με την ευρωπαϊκή κουλτούρα (πρώην Βελγική αποικία) άφησε στον πολιτισμό της έντονα ίχνη και αυτά εμφανίζονται όπως είναι φυσικό περισσότερο στη μουσική. Στο Κονγκό δύο είναι τα σημαντικά μουσικά ρεύματα, η Rumba και το Soukous. Η Rumba είναι ένας συνδυασμός κίνησης και ήχων με τα κρουστά να κυριαρχούν και είναι εξαιρετικά διαδεδομένη σε κάθε κοινωνική τάξη και ηλικία. Κινητήριες δυνάμεις υπήρξαν αρχικά σχήματα σαν τους AfricaJam, Franco?sOKJazz και AfricanFiesta. Αργότερα, στα χρόνια της δεκαετίας του '80 και του '90 εμφανίστηκαν και από τότε κυριαρχούν πρόσωπα σαν του PapaWeba, PepeKalle, BoziBoziana και KoffiOlomide.
Στο Soukous μιλάμε πάλι για ένα μουσικοχορευτικό δρώμενο όπου όμως εμφανίζονται έντονα τα χρώματα αλλά και οι επιρροές του latin στοιχείου έτσι όπως τα έχει προσαρμόσει στα μέτρα και την ιδιοσυγκρασία του ο Αφρικανός χρησιμοποιώντας επίσης ανάλογα διαμορφωμένα στοιχεία jazz. Εκτεταμένη και εδώ η ομάδα που ειδικεύεται σ? αυτό το στυλ, χαρακτηριστικά και αντιπροσωπευτικά παραδείγματα οι Kanda Bongo Man, ο κιθαρίστας Rigo Star, o κρούνερ KoffiOlomide, η παρέα των Lokassa Ya Mbongo's Soukous Stars.
Περνώντας τώρα τα νοητά σύνορα προς την Ανατολή το πλέον ενδιαφέρον μέρος για να επισκεφθεί αλλά και για να κατακτήσει κανείς τη μουσική του είναι η Μαδαγασκάρη. Αυτό το τεράστιο νησί (2 ½ φορές μεγαλύτερο από τη Βρετανία) που αποτελεί ένα φυσικό παράδεισο στον οποίο μπορείς να συναντήσεις από έρημο με κάκτους έως παρθένα κι αδιαπέραστα δάση, λίμνες, βουνά και φυσικά ατελείωτες παραλίες. Όπως ακριβώς πολυπρόσωπη και πολυποίκιλη είναι η πανίδα και η χλωρίδα της Μαδαγασκάρης άλλο τόσο ιδιαίτερη είναι η ανθρωπολογική της σύνθεση και αντίστοιχα φυσικά και η κουλτούρα της. Εδώ συναντώνται Ινδονήσιοι, Ασιάτες, Αφρικανοί και Νοτιαμερικανοί. Από μόνη της αυτή η πληθυσμιακή σύνθεση προδιαθέτει για τον ήχο και τους ρυθμούς που έχουν αναπτυχθεί και κυριαρχήσει στο μουσικό τοπίο της Μαδαγασκάρης.
- Εξαιρετικά ιδιόμορφα και τα τοπικά μουσικά όργανα με πρώτο την Valiha, ένα κομμάτι μπαμπού με τις χορδές κάθετα τοποθετημένες γύρω του και δεξιοτέχνες του τους Sylvestre Randafison, Zeze Ravelonandro, Justin Vali και Mama Sana.
- Ιδιαίτερο ήχο προσφέρει και το Marovany, ένα ξύλινο κουτί με χορδές σε κάθε πλευρά του που το χειρίζονται άριστα οι MadameMasy, DonneRandriananantena και Bekanby.
- Το παραδοσιακό φλάουτο ονομάζεται Sodina και οι κυρίαρχες μορφές του είναι ο RakotoFrah που μάλιστα η εικόνα του εν ώρα δράσεως έχει αποτυπωθεί και στο χαρτονόμισμα της χώρας.
- Το Kabosy μοιάζει πολύ με το μαντολίνο της Δύσης και φίρμες του είναι οι Jean Emilien και Babata.
- Το μουσικό τοπίο της Μαδαγασκάρης συμπληρώνουν οι νότες από ακορντεόν, πιάνο, κιθάρα και χάλκινα ή ξύλινα πνευστά. Εξαιρετικά φιλικός και εύηχος ο μουσικός πλούτος της Μαδαγασκάρης στο δυτικό αυτί κι αξίζει να τον αναζητήσετε μέσα από δουλειές των Regis Gizavo, Jaojoby, Rossy, MamaSana, Tarika, Tianjama και Tirike.
Πριν ανηφορίσουμε προς το Βορρά της Αφρικής αξίζει μια μικρή στάση στα μέρη της Αιθιοπίας. Εκεί λειτουργεί, δεκαετίες τώρα, μια μουσική πραγματικότητα που δοκιμάστηκε άγρια από εμφυλίους και μια σκοτεινή δεκαεπτάχρονη περίοδο δικτατορίας. Στον ήχο της Αιθιοπίας μαζί με το τοπικό ηχόχρωμα ακούς πάρα πολύ jazz και reggae, μάλιστα στη χώρα ζει η μεγαλύτερη ράστα κοινότητα της Αφρικής, αλλά και εντονότατες επιρροές από τον Αραβικό μουσικό πολιτισμό. Αστέρια αυτού του τόπου η διάσημη Aster Aweke, ο εξαιρετικός Mahmoud Ahmed, ο Mulatu Astake με τους Ethio - Jazz και δίπλα τους ακόμη ονόματα σαν τα Roha Band, TeshomeWolde, NetsanetMellesse και Abbebe Fekade.
Επόμενη και τελευταία στάση μας το βόρειο τόξο της Αφρικής που οριοθετείται από το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη και την Αίγυπτο. Κύριος παρανομαστής εδώ το ιδιαίτερο, εξαιρετικά δύσκολο αλλά εξίσου γοητευτικό περιβάλλον της ερήμου που οι ιδιομορφίες του έχουν επηρεάσει στο πέρασμα των αιώνων βαθύτατα τον τρόπο ζωής και τη συνείδηση των τοπικών πληθυσμών. Λαών με ανεξάρτητο πνεύμα, υπερηφάνεια, πλούσιο ψυχισμό και πολιτιστικό υπόβαθρο το οποίο βέβαια κάτω από τη δυτική οπτική φαντάζει απλοϊκό, πρωτόγονο και πολύ συχνά ακατανόητο. Η μουσική σε αυτά τα μέρη είναι ένας ιδιαίτερα δυνατός παράγοντας της καθημερινότητας και της έκφρασης των όποιων συναισθημάτων, απόλυτα επηρεασμένη από θρύλους, παραδόσεις και το θρησκευτικό συναίσθημα.
Γίνεται εύκολα αντιληπτό, με μια στοιχειώδη γνώση της ιστορίας, ότι και εδώ ο μουσικός χαρακτήρας διαμορφώθηκε μέσα στους αιώνες από την επαφή και πρόσμειξη ανθρώπων από διαφορετικές εθνότητες. Το πιο λαμπρό και χαρακτηριστικό παράδειγμα και γι? αυτό θα επικεντρωθούμε πάνω του, είναι το Αλγέρι. Το αραβικό στοιχείο έχει ως βασικό συστατικό του πολιτισμού του τη μουσική κι αυτή η έντονη τάση συνάντησε στο Αλγέρι τη γαλλική μουσική φινέτσα, τη φλόγα της Ισπανίας και το ιδιαίτερο των Εβραίων. Αυτές οι τέσσερις πολιτισμικές ταυτότητες ήρθαν σε επαφή μέσα στα cafe και τα στέκια του Οράν δεχόμενοι από κάποια στιγμή και μετά την επίδραση της αμερικανικής jazz και του boogie woogie. Αποτέλεσμα όλης αυτής της ιστορίας ήταν να γεννηθεί στα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα ένα εξαιρετικό μουσικό ύφος μέσα στο οποίο, με ένα μαγικό τρόπο, κάθε μια από αυτές τις κουλτούρες διατήρησε την ταυτότητά της λειτουργώντας ταυτόχρονα ως καλορυθμισμένο γρανάζι ενός συνόλου, του ήχου δηλαδή που ονομάστηκε Rai. Ένας ήχος που δεν περιγράφεται. Tον νιώθεις, τον καταλαβαίνεις και συχνά κολλάς μαζί του μόνο αν τον ακούσεις και γι? αυτό ανάμεσα στα πολλά θα προτείνω ανεπιφύλακτα το δίσκο «Cafe Oran» του Εβραίου πιανίστα Maurice El Medioni όπου αραβικό στοιχείο, ανδαλουσιανή μουσική, κουβανέζικη ρούμπα και jazz πινελιές καθηλώνουν όπως πραγματικά καθηλώνει συνολικά η επαφή με τον ήχο της Αφρικής που μέσα από αυτές τις τρεις κυριολεκτικά συνοπτικότατες αναφορές πήρατε μια γεύση που αν το θελήσετε μπορεί να γίνει αφετηρία μιας μακρόχρονης ηχητικής εξερεύνησης και απόλαυσης που στα σίγουρα τη χαρακτηρίζει το στοιχείο της διαχρονικότητας.
