Στο προηγούμενο τεύχος είχαμε βρει το συνδυασμό που άνοιγε τη βαριά πόρτα του μουσικού θησαυροφυλακίου της Αφρικής. Θα επαναλάβουμε την ίδια κίνηση και σε αυτό το τεύχος γιατί υπάρχουν πολλά ακόμη που αξίζουν να γνωρίσουμε διασχίζοντας τα πανέμορφα και πολυποίκιλα τοπία της Μαύρης Ηπείρου που το καθένα φιλοξενεί διαφορετικούς ανθρώπους με το δικό τους πολιτισμό, τη δική τους κουλτούρα και φυσικά τους δικούς τους ήχους.
Η διαδρομή μας λοιπόν συνεχίζεται στη δυτική Αφρική και μπροστά μας απλώνεται το Μάλι. Εδώ επικρατεί ένας εξίσου παραγωγικός μουσικός αναβρασμός, όμως τα δύο αστέρια του τόπου που ακτινοβολούν παγκοσμίως είναι ο Salif Keita και ο πρόσφατα αναχωρήσας για τον ουρανό Ali Farka Toure. Για τον Salif Keita τίποτα δε μπορεί να περιγράψει σε όλο το εύρος της την προσφορά του τόσο στην ίδια την κουλτούρα και παιδεία της πατρίδας του όσο και στα ηχοχρώματα που αυτός ο απίστευτος Αλμπίνος καλλιτέχνης έχει προσφέρει στην παγκόσμια μουσική. Όσοι είχαν την ευκαιρία να βρεθούν στις δύο πρόσφατες συναυλίες του σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα όπου ξετίναξε τον καθωσπρεπισμό του Μεγάρου Μουσικής καταλαβαίνουν απόλυτα τι εννοώ. Το «Mofou» και το «M? Bemba» είναι τα πιο πρόσφατα δισκογραφικά δώρα του Keita που αξίζει όλοι να έχουμε στη δισκοθήκη μας. Ο Ali Farka Toure χάθηκε πριν λίγες εβδομάδες αφήνοντας την Αφρική χωρίς τον bluesman της. Με την κιθάρα και τη θαυμάσια φωνή του αυτός ο μουσικός είχε μια εκπληκτική ικανότητα να μετατρέπει απλά και ταπεινά θέματα σε μεγάλη μουσική. Όπλα του μια καθαρή ψυχή και μια αστείρευτη αγάπη για τον ήχο και τους δρόμους του ανά τον κόσμο (ψάξτε για τα δικά του «Radio Mali», «Talking Timbuktu» και «Neafunke»).
Αν τώρα αυτά τα απολύτως στοιχειώδη για τη μουσική κατάσταση στο Μάλι σας έχουν κερδίσει την περιέργεια, να μερικά ονόματα τα οποία μπορείτε άφοβα να εμπιστευθείτε: Toumani Diabate, Habib Koite (θαυμάσιοι και οι δύο δεξιοτέχνες της κόρα, αυτής της υπέροχης σε εμφάνιση και ήχο Αφρικανικής άρπας), Oumou Sagare (η θεϊκή φωνή της wassoulou μουσικής), Boubacar Traore και Rokia Traore.
Επειδή ο χώρος είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένος και με δεδομένο όπως προείπαμε της απολύτου ενδεικτικής παρουσίασης των μουσικών δρώμενων προς τη μεριά της δυτικής Αφρικής ας πεταχτούμε στο Πράσινο Ακρωτήριο, έτσι για να μυρίσει λίγο θάλασσα η ατμόσφαιρα και να γεμίσει η ζωή μας από αυτή τη γλυκιά μελαγχολία που κυριαρχεί σε αυτό τον τόπο που κάποτε έσφυζε από ζωή και τώρα βιώνει την πραγματικότητα της εγκατάλειψης. Σταυροδρόμι Πορτογάλων, Βραζιλιάνων κι Αφρικανών, αυτό το σύμπλεγμα νησιών στον Ατλαντικό ωκεανό με λογικό αποτέλεσμα οι μουσικές του να είναι απόλυτα επηρεασμένες από αυτή την ανάμειξη κουλτούρας και πολιτισμών. Κυρίαρχο στυλ η morna, που για το Πράσινο Ακρωτήριο είναι ό,τι το tango για την Αργεντινή και το fado για την Πορτογαλία. Το απλό καθημερινό τραγούδι δηλαδή που μιλάει για τα δύσκολα και τα όμορφα της ζωής και αγγίζει κατευθείαν την ψυχή. Παγκόσμια πρέσβειρα του τόπου η ξυπόλυτη ντίβα του, η Cesaria Evora (ο ολόφρεσκος δίσκος της με τίτλο «Rogamar» είναι όνειρο). Ένα άλλο, πιο γρήγορο σε tempo, μουσικό στυλ του τόπου είναι η coladeira, σαφέστατα χαρούμενη με σατιρικά στοιχεία και με εκπροσώπους τον Tito Paris, τον Ildo Lobo και τους Mendes Brothers. Τέλος, ένα ακόμη στυλ στο μουσικό μωσαϊκό του Πράσινου Ακρωτηρίου είναι η funana με βασικό εκφραστικό εργαλείο το ακορντεόν. Ο Bana, ο Bau, η Gardenia Benros, οι Mendes Brothers και οι Simentera είναι μερικά ακόμη ονόματα που κοντά τους η μουσική τους απόλαυση είναι εξασφαλισμένη.
Μετά από την περιήγηση στα μέρη της δυτικής Αφρικής ο αμέσως επόμενος προορισμός μας είναι αυτός που ακούει στο όνομα Νότιος Αφρική. Ένας τόπος με πανέμορφη φύση αλλά και πάμπλουτο υπέδαφος (διαμάντια, χρυσός κλπ) που στάθηκε και η αιτία να υποστεί τα δεινά μιας απάνθρωπης συμπεριφοράς εκ μέρους των λευκών αποίκων (καθεστώς απαρτχάιντ κλπ). Ταυτόχρονα όμως οδήγησε τον αυτόχθονα πληθυσμό στη συνειδητοποίηση της αξίας του και του μεγέθους της παράδοσης και του πολιτισμού του και μέσα από αυτόν τον δρόμο κατάφερε τελικά μετά από αγώνες να κερδίσει την ανεξαρτησία και την αυτοδιάθεσή του. Ως γνωστόν όμως όπου υπάρχει επαναστατικός λόγος και αγώνας εκεί γεννιέται η πλέον ενδιαφέρουσα μουσική και στη Νότιο Αφρική οι σελίδες αυτού του βιβλίου είναι και πολλές και πυκνογραμμένες.
Στο μουσικό της μαυροπίνακα συνυπάρχουν και αλληλοτροφοδοτούνται η καθαρά παραδοσιακή της ηχητική κληρονομιά (το στυλ mbaganga και το zulu a cappella), με μια δυνατή gospel σκηνή που έχει δεχτεί ισχυρότατα ερεθίσματα από την αντίστοιχη των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ παράλληλα λειτούργησαν κοντά της η καθαρή αμερικανική soul και η reggae. Το πλέον όμως διαδεδομένο και γνωστό κομμάτι της μουσικής προσωπικότητας της Νοτίου Αφρικής είναι η jazz σκηνή της με τις έντονες αποχρώσεις που έχει δεχθεί από το τοπικό ηχόχρωμα και την κουλτούρα των τοπικών πληθυσμών.
Για να γίνει λοιπόν πιο χειροπιαστό το όλο πράγμα, ας αρχίσουμε να ξεφυλλίζουμε αυτόν τον χάρτη φτιάχνοντας το παζλ με τα πιο σημαντικά ονόματα αυτής της χώρας. Το τραγούδι κυριαρχεί με κύριο χαρακτηριστικό την χορωδιακού τύπου ερμηνεία. Τυπικά παραδείγματα: οι The Boyoyo Boys, οι Reuben Caluza?s Double Quartet, οι Ladysmith Black Mambazo, οι Mahotella Queens, o Lucky Dube, o Chicco και η Brenda Fassi, σχήματα αμιγώς ανδρικά ή γυναικεία αλλά και μικτά όπου ο πολυφωνικός χαρακτήρας δημιουργεί ένα φοβερής ενέργειας μουσικό τοπίο.
Σειρά όμως έχουν τώρα τα μεγάλα αστέρια. Αυτά που εμφανίστηκαν στη Νότιο Αφρική αλλά γρήγορα η φήμη και η αξία τους έλαμψε σε επίπεδο παγκόσμιο και συνεχίζει να λάμπει. Ήταν μάλιστα αυτοί που πρώτοι μετέφεραν στον υπόλοιπο κόσμο τα δεινά που υπέφερε η πατρίδα τους και άρχισαν αγώνα κινητοποίησης για την κατάργησή τους με όπλο φυσικά τη μουσική.
Πρώτη, πρώτη η αποκαλούμενη Mama Africa, η Miriam Makeba, ο εξαίρετος τρομπετίστας Hugh Masekela, η Dorothy Masuka και ο παγκόσμιας ακτινοβολίας πιανίστας Abdulah Ibrahim.
Έτσι, λοιπόν προστέθηκε ένα ακόμη κομμάτι στο μουσικό ιστό της Αφρικής που θα τον ολοκληρώσουμε την επόμενη φορά που θα βρεθούμε ανιχνεύοντας τα μουσικά vibes της Κεντρικής, της Ανατολικής και της Βόρειας πλευράς της Ηπείρου που ο μουσικός της χαρακτήρας κλείνει πάντα μέσα του και συμπορεύεται με την έννοια της ακατάλυτης αξίας και της διαχρονικότητας.
