ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ
Κανείς πλέον δεν καλοξέρει τι να αρνηθεί και για τι να υπερθερματίσει. Ίσως επειδή όλα –ή σχεδόν όλα- συνδέονται μεταξύ τους με έναν τρόπο μαγικά ζοφερό, που μπροστά του ωχριά και η πιο καλοστημένη θεωρία συνωμοσίας. Τα Ολυμπιακά Ακίνητα είναι ένα τρανό παράδειγμα.
Πριν καν κατασκευαστούν, αλλά πολύ περισσότερο σήμερα, έχουν
ποικιλοτρόπως βρει χώρο και χρόνο στην εγχώρια και διεθνή ειδησεογραφία.Έχουν αποτελέσει υλικό για προγραμματικές δηλώσεις, λόγο για ερωτήσεις στη Βουλή, αντιπολιτευτικό επιχείρημα προεκλογικά και μετεκλογικά, μέχρι και ρεπορτάζ σε ξένα μέσα, με θέμα τους επικείμενους Αγώνες του 2012 και τι πρέπει να αποφύγει το Λονδίνο για να μη γίνει Αθήνα. Έξι χρόνια μετά την πραγματοποίηση των Αγώνων της Αθήνας, τα Ολυμπιακά Ακίνητα παίρνουν ζωή.
Στις 4 Ιουνίου 2010 το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού (ΥΠΠΟΤ) εκδίδει και διανέμει στον ημερήσιο Τύπο ανακοίνωση μέσω της οποίας κάνει λόγο για το πιλοτικό πρόγραμμα χρήσης χώρων του Ολυμπιακού Κλειστού Γυμναστηρίου Φαλήρου (Τae Kwon Do) για πρόβες θεατρικών ομάδων.Σε αυτό πληροφορεί ότι, σε μια προσπάθεια στήριξης των άστεγων ομάδων θεάτρου, εισάγεται από το ΥΠΠΟΤ μια μορφή εναλλακτικής «επιχορήγησης». Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να αιτηθεί για τη δωρεάν παραχώρηση μιας εκ των έξι προς διάθεση αιθουσών του Γυμναστηρίου με χρονικό ορίζοντα από τις 14 Ιουνίου ώς τις 15 Οκτωβρίου. Μεταξύ άλλων, το δελτίο μιλά για «την επιλογή του ΥΠΠΟΤ να ανοίξει τα Ολυμπιακά Ακίνητα στους πολίτες, αλλά και να στηρίξει ποικιλοτρόπως (πέραν της χρηματοδότησης) τους καλλιτέχνες».
Η περαιτέρωεπαφή με την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου μάς αποκαλύπτει ένα σχέδιο δράσης με τίτλο «“Χώρος” στην Τέχνη». Η ενέργεια επιδιώκει να αναπτυχθεί αργά, αλλά σταθερά. Ξεκινώντας δοκιμαστικά και δίνοντας αρχικά χώρο σε ομάδες θεάτρου, το ΥΠΠΟΤ φιλοδοξεί, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, να καλύψει και τις ανάγκες πρόβας άστεγων ομάδων χορού, έχοντας μάλιστα κατά νου τη μεταφορά και επέκταση του προγράμματος και στο Ολυμπιακό Κέντρο Ξιφασκίας, στο πρώην Δυτικό Αεροδρόμιο Ελληνικού. Τέλος, ιδανικά, οι υπεύθυνοι μιλούν για το άνοιγμα των χώρων και σε εικαστικούς καλλιτέχνες. Και, παρότι τα πράγματα στην Ελλάδα αλλάζουν καθημερινά, με τρόπο που να μην έχουμε ιδέα για το τι μας ξημερώνει, ίσως πρέπει να αφήσουμε για λίγο κατά μέρος την καχυποψία και να προσπαθήσουμε να αναγνωρίσουμε το αγαθό στην πρόθεση του φορέα. Άλλωστε, το τέλος Οκτωβρίου, όταν θα έχουμε και ένα πρώτο δείγμα γραφής, δεν είναι μακριά…
Τι λένε για όλα αυτά, όμως, οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα; Ομολογουμένως, το προχωρημένο καλοκαίρι δυσκόλεψε την επικοινωνία. Ωστόσο, το ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ είχε την ευκαιρία να μιλήσει στους υπεύθυνους τεσσάρων από τις ομάδες που επιλέχθηκαν να δουλέψουν για τριάντα μέρες η καθεμία στο Κλειστό του Φαλήρου.
Ο Νίκος Χατζηπαπάς, καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Δρόμου Helix, μας μιλά για μια εξαιρετική πρωτοβουλία την οποία περίμενε από καιρό. Αυτήν την περίοδο, η ομάδα προετοιμάζει το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου, το οποίο θα παρουσιαστεί από τις 30 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 4 Οκτωβρίου στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Στο πλαίσιό του θα παρουσιάσει τρεις απαιτητικές παραγωγές που βρήκαν ιδανικό χώρο για πρόβα στο Φάληρο. Περισσότερο προς την κατεύθυνση της προαγωγής του προγράμματος και λιγότερο προς αυτήν της κριτικής, ο Νίκος Χατζηπαπάς συμπληρώνει: «Νομίζω ότι το project πρέπει με κάποιον τρόπο να διευρυνθεί. Να καλύψει περισσότερες ομάδες και να επιμηκυνθεί ο χρόνος παραχώρησης τουλάχιστον σε 45 ημέρες. Επί πλέον, εφόσον κάποιος από τους χώρους είναι διαθέσιμος, μία ομάδα πιθανόν να μπορούσε να έχει και μια δεύτερη ευκαιρία χρήσης μέσα στον ίδιο χρόνο».
Εξίσου θετικός, άλλωστε, εμφανίζεται και ο Σπύρος Κουβαράς της ομάδας Synthesis 748, που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 2007 και πρόσφατα μετέφερε την έδρα της στην Αθήνα. Ισορροπώντας στο όριο ανάμεσα στο χορευτικό θέαμα, το σωματικό θέατρο και τα εικαστικά, η ομάδα δουλεύει ένα έργο που αντανακλά τον ερευνητικό χαρακτήρα της και το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας residency με την υποστήριξη του Εθνικού Κέντρου Χορογραφίας του Παρισιού. Γι' αυτό και με το πέρας των δοκιμών, άλλωστε, η δημιουργική διαδικασία «μετακομίζει» στο Παρίσι και συνεχίζεται, έως ότου ο Σπύρος νιώσει έτοιμος να δείξει κάτι ολοκληρωμένο, τόσο εδώ όσο κι εκεί. Μιλώντας ειδικά για το πρόγραμμα «“Χώρος” στην Τέχνη» αναφέρει: «Αυτά στη Γαλλία θεωρούνται αυτονόητα. Το να μην πληρώνει νοίκι μια ομάδα, δηλαδή, ειδικά όταν δεν επιχορηγείται, είναι εκ των ων ου άνευ. Ξέροντας πώς λειτουργούσαν τα πράγματα εδώ, θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι τώρα συμβαίνει αυτό που συμβαίνει. Το τι θα γίνει τελικά μένει να το δούμε. Ίσως ο περαιτέρω τεχνικός εξοπλισμός (ήχος – φως), για να γίνει η δουλειά μας πιο εύκολη, να βοηθούσε. Επίσης, νομίζω ότι θα είχε ενδιαφέρον το πρόγραμμα να λειτουργήσει και εκπαιδευτικά, ανοίγοντας τη δημιουργική διαδικασία στον κόσμο…»
Η παράσταση devised theatre, που ήταν προγραμματισμένο να παρουσιαστεί στην Αθήνα τον Αύγουστο και στο Ρέθυμνο τον Σεπτέμβριο, ήταν ο λόγος που διεκδίκησε τη θέση της στο πρόγραμμα. Ορμητική, με φανερά υψηλές προσδοκίες και ειλικρινώς απαιτητική, η Κίρκη Καραλή, σκηνοθέτις της πολυπρόσωπης παράστασης με τίτλο «Επικίνδυνες Μέρες Κανονικές», τα λέει ξεκάθαρα και χωρίς περιστροφές: «Μπαίνοντας στα Ολυμπιακά Ακίνητα του Φαλήρου και οι δεκαπέντε αναρωτιόμασταν γιατί αυτός ο χώρος είναι άδειος. Ή, τουλάχιστον, γιατί ήταν άδειος! Η κεντρική αίθουσα και ο προαύλιος χώρος είναι ιδανικά όχι μόνο για συναυλίες ή... τρέξιμο, αλλά προφανώς και για πρόβες κάθε είδους. Αν το ΥΠΠΟΤ δεν μπορεί (ή δεν θέλει) να μας επιχορηγεί όλους, τότε το να μας παραχωρεί για πρόβες αυτές τις ανεκμετάλλευτες εκτάσεις (σχεδόν) μας ικανοποιεί. Και γίνομαι αχάριστη, γιατί συνεχίζω να πιστεύω πως το να μας τις παραχωρούσε και για παραστάσεις χορού ή θεάτρου δεν μοιάζει αδύνατο. Τι άλλο θα έδινε ζωή στο χώρο αν όχι αυτό; Φαντάζομαι ένα φεστιβάλ νέων “άστεγων” καλλιτεχνών με θέατρο, χορό, μουσική, εικαστικά! Δεν κοστίζει τίποτα!»
Για τον Γιώργο Κορμανό, εμπνευστή του Θεατρικού Εργαστηρίου Αθηνών, η φιλοξενία που προσφέρει το ΥΠΠΟΤ μέσα από το πρόγραμμα «“Χώρος” στην Τέχνη» φαίνεται πως είναι «σαν να περπατάς στην έρημο και κάποιος έρχεται και σου προσφέρει τα βασικά». Μια βδομάδα πριν πέσει στα χέρια του η ανακοίνωση για το πρόγραμμα, ο Γιώργος και άλλοι δεκαπέντε άνθρωποι ήταν μαζεμένοι στο σπίτι του, συζητώντας επί της διαδικασίας. Έτοιμοι να ξεκινήσουν μεν, αλλά με φρένο μια αγορά όπου ο παραγωγός ποτέ δεν ρισκάρει παρά μόνο για κάτι έτοιμο. Τους ενδιαφέρει να δουλεύουν ηθοποιοί και χορευτές μαζί, με σκοπό να διερευνήσουν τη θεατρικότητα που προκύπτει απ' αυτήν τη συνάντηση και όχι για να παραδώσουν μια χοροθεατρική πράξη. Γι' αυτό και η μορφή της πρώτης παραγωγής του Εργαστηρίου δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί όταν μιλήσαμε. Ο Γιώργος, πάντως, επιμένει ιδιαίτερα στο πόσο σημαντικά το πρόγραμμα κάλυψε μια βασική ανάγκη: «Το θεωρώ πολύ συγκινητικό. Δουλεύοντας σε μια εγκατάσταση ολυμπιακών προδιαγραφών, βγαίνουμε απ’ το υπόγειο και μπαίνουμε σε έναν χώρο που μας δίνει τη διάθεση να δουλέψουμε. Η κίνηση, λοιπόν, πρέπει να συνεχιστεί. Εγώ, ίσως, δεν θα είχα ξεκινήσει καν αν δεν είχε συμβεί αυτό. Τριάντα μέρες, βέβαια, είναι οριακό διάστημα για να προλάβει κανείς να κάνει κάτι – νομίζω ότι για μια ομάδα χρειάζεται περισσότερος χρόνος».
Λοιπόν, ναι, μπορεί τα Ολυμπιακά Ακίνητα να μην ανταποκρίνονται στην αποστολή τους ή στο σχεδιασμό βάσει του οποίου κατασκευάστηκαν.Μπορεί, όπως σε πολλές περιπτώσεις, πολλά να «χάθηκαν» στο δρόμο. Μπορεί ο σκεπτικιστής της παρέας να πει, επίσης, ότι το πρόγραμμα είναι «στάχτη στα μάτια». Ναι, μπορεί. Μπορεί, όμως, και όχι. Γι' αυτό αξίζει ίσως, για την ώρα, να σταθούμε στην εμπειρία των ανθρώπων που λαμβάνουν μέρος σ' αυτό. Λιγότερο ή περισσότερο, όλοι συμφωνούν πως είναι απαραίτητο. Κι αν ζητούν παραπάνω χρόνο, υλικοτεχνική υποδομή, άνοιγμα του θεσμού στο κοινό και περισσότερη δράση, δεν ζητούν και πολλά. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι αυτοί δεν διάλεξαν τη βολή του καναπέ τους.
Πριν καν κατασκευαστούν, αλλά πολύ περισσότερο σήμερα, έχουν
ποικιλοτρόπως βρει χώρο και χρόνο στην εγχώρια και διεθνή ειδησεογραφία.Έχουν αποτελέσει υλικό για προγραμματικές δηλώσεις, λόγο για ερωτήσεις στη Βουλή, αντιπολιτευτικό επιχείρημα προεκλογικά και μετεκλογικά, μέχρι και ρεπορτάζ σε ξένα μέσα, με θέμα τους επικείμενους Αγώνες του 2012 και τι πρέπει να αποφύγει το Λονδίνο για να μη γίνει Αθήνα. Έξι χρόνια μετά την πραγματοποίηση των Αγώνων της Αθήνας, τα Ολυμπιακά Ακίνητα παίρνουν ζωή.
Στις 4 Ιουνίου 2010 το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού (ΥΠΠΟΤ) εκδίδει και διανέμει στον ημερήσιο Τύπο ανακοίνωση μέσω της οποίας κάνει λόγο για το πιλοτικό πρόγραμμα χρήσης χώρων του Ολυμπιακού Κλειστού Γυμναστηρίου Φαλήρου (Τae Kwon Do) για πρόβες θεατρικών ομάδων.Σε αυτό πληροφορεί ότι, σε μια προσπάθεια στήριξης των άστεγων ομάδων θεάτρου, εισάγεται από το ΥΠΠΟΤ μια μορφή εναλλακτικής «επιχορήγησης». Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να αιτηθεί για τη δωρεάν παραχώρηση μιας εκ των έξι προς διάθεση αιθουσών του Γυμναστηρίου με χρονικό ορίζοντα από τις 14 Ιουνίου ώς τις 15 Οκτωβρίου. Μεταξύ άλλων, το δελτίο μιλά για «την επιλογή του ΥΠΠΟΤ να ανοίξει τα Ολυμπιακά Ακίνητα στους πολίτες, αλλά και να στηρίξει ποικιλοτρόπως (πέραν της χρηματοδότησης) τους καλλιτέχνες».
Η περαιτέρωεπαφή με την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου μάς αποκαλύπτει ένα σχέδιο δράσης με τίτλο «“Χώρος” στην Τέχνη». Η ενέργεια επιδιώκει να αναπτυχθεί αργά, αλλά σταθερά. Ξεκινώντας δοκιμαστικά και δίνοντας αρχικά χώρο σε ομάδες θεάτρου, το ΥΠΠΟΤ φιλοδοξεί, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, να καλύψει και τις ανάγκες πρόβας άστεγων ομάδων χορού, έχοντας μάλιστα κατά νου τη μεταφορά και επέκταση του προγράμματος και στο Ολυμπιακό Κέντρο Ξιφασκίας, στο πρώην Δυτικό Αεροδρόμιο Ελληνικού. Τέλος, ιδανικά, οι υπεύθυνοι μιλούν για το άνοιγμα των χώρων και σε εικαστικούς καλλιτέχνες. Και, παρότι τα πράγματα στην Ελλάδα αλλάζουν καθημερινά, με τρόπο που να μην έχουμε ιδέα για το τι μας ξημερώνει, ίσως πρέπει να αφήσουμε για λίγο κατά μέρος την καχυποψία και να προσπαθήσουμε να αναγνωρίσουμε το αγαθό στην πρόθεση του φορέα. Άλλωστε, το τέλος Οκτωβρίου, όταν θα έχουμε και ένα πρώτο δείγμα γραφής, δεν είναι μακριά…
Τι λένε για όλα αυτά, όμως, οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα; Ομολογουμένως, το προχωρημένο καλοκαίρι δυσκόλεψε την επικοινωνία. Ωστόσο, το ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ είχε την ευκαιρία να μιλήσει στους υπεύθυνους τεσσάρων από τις ομάδες που επιλέχθηκαν να δουλέψουν για τριάντα μέρες η καθεμία στο Κλειστό του Φαλήρου.
Ο Νίκος Χατζηπαπάς, καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Δρόμου Helix, μας μιλά για μια εξαιρετική πρωτοβουλία την οποία περίμενε από καιρό. Αυτήν την περίοδο, η ομάδα προετοιμάζει το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου, το οποίο θα παρουσιαστεί από τις 30 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 4 Οκτωβρίου στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Στο πλαίσιό του θα παρουσιάσει τρεις απαιτητικές παραγωγές που βρήκαν ιδανικό χώρο για πρόβα στο Φάληρο. Περισσότερο προς την κατεύθυνση της προαγωγής του προγράμματος και λιγότερο προς αυτήν της κριτικής, ο Νίκος Χατζηπαπάς συμπληρώνει: «Νομίζω ότι το project πρέπει με κάποιον τρόπο να διευρυνθεί. Να καλύψει περισσότερες ομάδες και να επιμηκυνθεί ο χρόνος παραχώρησης τουλάχιστον σε 45 ημέρες. Επί πλέον, εφόσον κάποιος από τους χώρους είναι διαθέσιμος, μία ομάδα πιθανόν να μπορούσε να έχει και μια δεύτερη ευκαιρία χρήσης μέσα στον ίδιο χρόνο».
Εξίσου θετικός, άλλωστε, εμφανίζεται και ο Σπύρος Κουβαράς της ομάδας Synthesis 748, που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 2007 και πρόσφατα μετέφερε την έδρα της στην Αθήνα. Ισορροπώντας στο όριο ανάμεσα στο χορευτικό θέαμα, το σωματικό θέατρο και τα εικαστικά, η ομάδα δουλεύει ένα έργο που αντανακλά τον ερευνητικό χαρακτήρα της και το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας residency με την υποστήριξη του Εθνικού Κέντρου Χορογραφίας του Παρισιού. Γι' αυτό και με το πέρας των δοκιμών, άλλωστε, η δημιουργική διαδικασία «μετακομίζει» στο Παρίσι και συνεχίζεται, έως ότου ο Σπύρος νιώσει έτοιμος να δείξει κάτι ολοκληρωμένο, τόσο εδώ όσο κι εκεί. Μιλώντας ειδικά για το πρόγραμμα «“Χώρος” στην Τέχνη» αναφέρει: «Αυτά στη Γαλλία θεωρούνται αυτονόητα. Το να μην πληρώνει νοίκι μια ομάδα, δηλαδή, ειδικά όταν δεν επιχορηγείται, είναι εκ των ων ου άνευ. Ξέροντας πώς λειτουργούσαν τα πράγματα εδώ, θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι τώρα συμβαίνει αυτό που συμβαίνει. Το τι θα γίνει τελικά μένει να το δούμε. Ίσως ο περαιτέρω τεχνικός εξοπλισμός (ήχος – φως), για να γίνει η δουλειά μας πιο εύκολη, να βοηθούσε. Επίσης, νομίζω ότι θα είχε ενδιαφέρον το πρόγραμμα να λειτουργήσει και εκπαιδευτικά, ανοίγοντας τη δημιουργική διαδικασία στον κόσμο…»
Η παράσταση devised theatre, που ήταν προγραμματισμένο να παρουσιαστεί στην Αθήνα τον Αύγουστο και στο Ρέθυμνο τον Σεπτέμβριο, ήταν ο λόγος που διεκδίκησε τη θέση της στο πρόγραμμα. Ορμητική, με φανερά υψηλές προσδοκίες και ειλικρινώς απαιτητική, η Κίρκη Καραλή, σκηνοθέτις της πολυπρόσωπης παράστασης με τίτλο «Επικίνδυνες Μέρες Κανονικές», τα λέει ξεκάθαρα και χωρίς περιστροφές: «Μπαίνοντας στα Ολυμπιακά Ακίνητα του Φαλήρου και οι δεκαπέντε αναρωτιόμασταν γιατί αυτός ο χώρος είναι άδειος. Ή, τουλάχιστον, γιατί ήταν άδειος! Η κεντρική αίθουσα και ο προαύλιος χώρος είναι ιδανικά όχι μόνο για συναυλίες ή... τρέξιμο, αλλά προφανώς και για πρόβες κάθε είδους. Αν το ΥΠΠΟΤ δεν μπορεί (ή δεν θέλει) να μας επιχορηγεί όλους, τότε το να μας παραχωρεί για πρόβες αυτές τις ανεκμετάλλευτες εκτάσεις (σχεδόν) μας ικανοποιεί. Και γίνομαι αχάριστη, γιατί συνεχίζω να πιστεύω πως το να μας τις παραχωρούσε και για παραστάσεις χορού ή θεάτρου δεν μοιάζει αδύνατο. Τι άλλο θα έδινε ζωή στο χώρο αν όχι αυτό; Φαντάζομαι ένα φεστιβάλ νέων “άστεγων” καλλιτεχνών με θέατρο, χορό, μουσική, εικαστικά! Δεν κοστίζει τίποτα!»
Για τον Γιώργο Κορμανό, εμπνευστή του Θεατρικού Εργαστηρίου Αθηνών, η φιλοξενία που προσφέρει το ΥΠΠΟΤ μέσα από το πρόγραμμα «“Χώρος” στην Τέχνη» φαίνεται πως είναι «σαν να περπατάς στην έρημο και κάποιος έρχεται και σου προσφέρει τα βασικά». Μια βδομάδα πριν πέσει στα χέρια του η ανακοίνωση για το πρόγραμμα, ο Γιώργος και άλλοι δεκαπέντε άνθρωποι ήταν μαζεμένοι στο σπίτι του, συζητώντας επί της διαδικασίας. Έτοιμοι να ξεκινήσουν μεν, αλλά με φρένο μια αγορά όπου ο παραγωγός ποτέ δεν ρισκάρει παρά μόνο για κάτι έτοιμο. Τους ενδιαφέρει να δουλεύουν ηθοποιοί και χορευτές μαζί, με σκοπό να διερευνήσουν τη θεατρικότητα που προκύπτει απ' αυτήν τη συνάντηση και όχι για να παραδώσουν μια χοροθεατρική πράξη. Γι' αυτό και η μορφή της πρώτης παραγωγής του Εργαστηρίου δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί όταν μιλήσαμε. Ο Γιώργος, πάντως, επιμένει ιδιαίτερα στο πόσο σημαντικά το πρόγραμμα κάλυψε μια βασική ανάγκη: «Το θεωρώ πολύ συγκινητικό. Δουλεύοντας σε μια εγκατάσταση ολυμπιακών προδιαγραφών, βγαίνουμε απ’ το υπόγειο και μπαίνουμε σε έναν χώρο που μας δίνει τη διάθεση να δουλέψουμε. Η κίνηση, λοιπόν, πρέπει να συνεχιστεί. Εγώ, ίσως, δεν θα είχα ξεκινήσει καν αν δεν είχε συμβεί αυτό. Τριάντα μέρες, βέβαια, είναι οριακό διάστημα για να προλάβει κανείς να κάνει κάτι – νομίζω ότι για μια ομάδα χρειάζεται περισσότερος χρόνος».
Λοιπόν, ναι, μπορεί τα Ολυμπιακά Ακίνητα να μην ανταποκρίνονται στην αποστολή τους ή στο σχεδιασμό βάσει του οποίου κατασκευάστηκαν.Μπορεί, όπως σε πολλές περιπτώσεις, πολλά να «χάθηκαν» στο δρόμο. Μπορεί ο σκεπτικιστής της παρέας να πει, επίσης, ότι το πρόγραμμα είναι «στάχτη στα μάτια». Ναι, μπορεί. Μπορεί, όμως, και όχι. Γι' αυτό αξίζει ίσως, για την ώρα, να σταθούμε στην εμπειρία των ανθρώπων που λαμβάνουν μέρος σ' αυτό. Λιγότερο ή περισσότερο, όλοι συμφωνούν πως είναι απαραίτητο. Κι αν ζητούν παραπάνω χρόνο, υλικοτεχνική υποδομή, άνοιγμα του θεσμού στο κοινό και περισσότερη δράση, δεν ζητούν και πολλά. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι αυτοί δεν διάλεξαν τη βολή του καναπέ τους.
