ΠΑΡ' ΤΟ ΑΛΛΙΩΣ
«Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω». Ο τίτλος-ξόρκι του γνωστού θεατρικού του Ντάριο Φο ταιριάζει γάντι στην Ελλάδα του 2010. Πράγματι, δεν έχουμε καμία διάθεση να πληρώσουμε την κρίση τους, αλλά, ακόμα κι αν το θέλαμε, η πικρή αλήθεια είναι ότι απλώς δεν μπορούμε – τέλος! Τι θα λέγατε να αφήναμε το χρήμα τελείως έξω από τις καθημερινές μας δραστηριότητες;
Ακόμα θυμάμαι την ιστορία μιας Γαλλίδας, πρώην δασκάλας, που πολλά χρόνια τώρα επιβιώνει χωρίς χρήματα, στηριζόμενη στην οικοτεχνία και τη δωρεάν ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών. Μ’ άλλα λόγια, σου διδάσκω αγγλικά, μου μαθαίνεις οδήγηση, σου φτιάχνω τα υδραυλικά, μου βάφεις το σπίτι, σου κάνω baby sitting, μου αναβαθμίζεις τον υπολογιστή, έρχεσαι Αθήνα, μένεις σ’ εμένα, ταξιδεύω Λονδίνο, Βερολίνο, Βαρκελώνη κι ανταποδίδεις. Τέτοια εναλλακτικά δίκτυα είναι πραγματικότητα εδώ και χρόνια, έχοντας ιδεολογική αφετηρία τα 60s – κι αν κάποτε αφορούσαν τίποτα μυστήρια «φρικιά» ή «περιθωριακούς» καταληψίες, σήμερα γνωρίζουν ολοένα ευρύτερη απήχηση. Ανάμεσά τους η Ελεύθερη Οικονομία (Freeconomy), το Barter Club, το δίκτυο Repas, η «Φυσική της Οικονομίας» (Econophysics, η φετινή καμπάνια του cult αμερικανικού περιοδικού Adbusters), οι «ηθικές τράπεζες» και πλήθος ακόμα αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Σκέψου πως για εκατομμύρια ανθρώπους στις αναπτυσσόμενες (κυρίως) χώρες τέτοιες παραδοσιακές μέθοδοι επιβίωσης δεν είναι «τρεντιά», αλλά ζωτική ανάγκη. Εντάξου σε κάποια ή φτιάξε τη δική σου – κι άσε το σύστημα να κουρεύεται... Δεν αλλάζει, βέβαια, ο άνθρωπος αυθημερόν, θέλει βάσανο να γίνει ο ατομισμός συλλογικότητα, αλλά από κάπου ξεκινάει κανείς, σωστά;
Freeconomy
«Στοχεύουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να επανασυνδεθούν στις τοπικές κοινωνίες με την απλή πράξη της προσφοράς. Το μοίρασμα των πόρων μας ωφελεί το περιβάλλον, εξοικονομεί χρήματα, χτίζει φιλίες. Έτσι υπάρχει κέρδος για όλα τα μέρη.... Όλα μοιράζονται δωρεάν... Δεν δεχόμαστε διαφημίσεις, δωρεές ή έσοδα από την ιστοσελίδα μας. Γιατί; Επειδή το αγαπάμε!» διαβάζουμε στην ταυτότητα του freeandreal.com Δημιούργημα του οραματιστή νεαρού ιρλανδού οικονομολόγου Μαρκ Μπόιλ, που καλεί σε «παγκόσμιες και διαρκείς διακοπές από τον καταναλωτισμό», η κίνηση αριθμεί σήμερα 20.745 μέλη σε 142 χώρες (ανάμεσά τους η Ελλάδα) που μοιράζονται 333.236 ικανότητες, 65.195 εργαλεία και 333 χώρους! Δεν είναι, βέβαια, όλοι συνεπείς και τα παράπονα δεν λείπουν. Είναι όμως μία αρχή.
Barter Club
Made in USA δημοφιλής πρωτοβουλία δωρεάν ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών κάθε λογής – από ένδυση, διατροφή και επισκευές σπιτιών μέχρι τεχνική υποστήριξη, ιατρικές υπηρεσίες και αναψυχή! «Ψυχή» του εγχειρήματος ένα «καπάτσο» νέο ζευγάρι από τη Δυτική Ακτή, οι Τζέι και Τζούντι Ρος. Αντί για χρήμα, τα μέλη της χρησιμοποιούν μάρκες (τα λεγόμενα barter dollars), που αντιστοιχούν σε αντιπροσφερόμενες υπηρεσίες ή προϊόντα (πράγμα που τους «αναγκάζει» τρόπον τινά να ανταποκριθούν), ενώ η ιστοσελίδα thebarterclub.com προσπορίζεται από διαφημίσεις. «Αντιγράφουμε απλώς την ανταλλακτική οικονομία που πρώτοι εφάρμοσαν οι ιδρυτές αυτής της χώρας» λένε οι Ρος. Ανάλογη μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία ξεκίνησε πρόσφατα ο πατρινός επιχειρηματίας Νίκος Μπογονικολός – στο δικό του «παράλληλο δίκτυο» αντί για ευρώ ανταλλάζονται... οβολοί (ovolos.gr)
Repas
Δίκτυο ανταλλαγής και εναλλακτικών πρακτικών με έδρα τη Γαλλία και αναφορές στην κοινοτιστική παράδοση που προωθεί «τον αυτοσεβασμό, την αμοιβαιότητα, τη συνεργατικότητα, την οικονομική και κοινωνική αλληλεγγύη». Στο ίδιο πνεύμα κινούνται οι δημοτικές ενώσεις Regies De Quartier. Στην Ελλάδα, σε τέτοια πρότυπα λειτουργεί η ιστοσελίδα δωρεάν ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών Δώσε-Πάρε (dwsepare.ning.com), καθώς και το Πελίτι που εδρεύει στο Παρανέστι Δράμας (peliti.gr). Ο ιδρυτής του Παναγιώτης Σαϊτανούδης οραματίζεται ένα αγρόκτημα-κιβωτό, συλλέγει και διαδίδει ντόπιες ποικιλίες, ενώ οργανώνει κάθε άνοιξη ανταλλακτικό φεστιβάλ.
«Ηθικές τράπεζες»
Συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές επιχειρήσεις που προτάσσουν τον άνθρωπο, όχι το κέρδος, δανείζοντας δίχως τόκο και ιδιαίτερες προϋποθέσεις. Πρώτος διδάξας, ο νομπελίστας οικονομολόγος Μοχάμεντ Γιούνους που το 1983 ίδρυσε την Grameen Bank στο Μπανγκλαντές, ανακουφίζοντας χιλιάδες συμπατριώτες του. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες τρέχουν ήδη σε ΗΠΑ, Αγγλία, Ολλανδία (Triodos Bank), Γερμανία (Oeko Bank), σκανδιναβικές χώρες, Ισπανία (Mondragon, FIRE), Γαλλία (Credit Agricole, NEF), Ιταλία (η Banca Etica που ετοιμάζεται, λέει, να επεκταθεί και στην Ελλάδα) κ.ά.
«Kick it Over»
Πιστή στο πνεύμα της εναλλακτικής οικονομίας, της αντιδιαφήμισης και του αντικαταναλωτισμού, η φετινή καμπάνια του «αιρετικού» περιοδικού Adbusters (adbusters.org/campaigns/kickitover) απευθύνεται κατ’ αρχάς στους φοιτητές οικονομικών σχολών, παρακινώντας τους να αμφισβητήσουν τα «αυτιστικά» θέσφατα της επιστήμης τους. Να συνυπολογίζουν το προσωπικό, ποιοτικό, διατροφικό και οικολογικό κόστος τής άνευ όρων ανάπτυξης. Να «βγάλουν γλώσσα» στο νεοφιλελευθερισμό, το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα και τους φωστήρες θεσμικούς οικονομολόγους τύπου Γκρίνσπαν, Φρίντμαν, Κρούγκμαν, που απειλούν τον πλανήτη ολόκληρο με οικονομικό, κοινωνικό και οικολογικό κραχ.
Ήδη, σε μια χώρα με αμελητέα μέχρι τώρα παράδοση στα αυθόρμητα κινήματα βάσης, ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια οι πρωτοβουλίες πολιτών που κηρύσσουν... στάση πληρωμών.
Στο αττικό μετρό, οι «Ρομπέν των εισιτηρίων» προσφέρουν το ισχύον εισιτήριό τους στον επόμενο επιβάτη. Στη Θεσσαλονίκη, η πρωτοβουλία «Ακρίβεια Stop» υποχρέωσε την άνοιξη τον ΟΑΣΘ να πάρει πίσω τις αυξήσεις στις αστικές συγκοινωνίες, ενώ μέλη αντίστοιχης επιτροπής στην Κατερίνη μπήκαν σε 2-3 σούπερ μάρκετ, τίγκαραν με ψώνια καμιά 20αριά καροτσάκια και τα... παράτησαν στα ταμεία, δηλώνοντας ότι παραείναι ακριβά! Αντίστοιχες ενέργειες, καθώς και «απαλλοτριώσεις» προϊόντων έχουν γίνει σε αρκετά σούπερ μάρκετ ανά την επικράτεια.
Η ιστοσελίδα του facebook «Δεν πληρώνω ΕΡΤ» αριθμεί χιλιάδες μέλη – δεν ξέρουμε πόσοι πήγαν όντως με το λογαριασμό της ΔΕΗ στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, πληρώνοντας μόνο το ρεύμα κι αφήνοντας την υπηρεσία να «ψάχνεται», είναι όμως μια καλή αρχή...
Το Πανελλήνιο Συντονιστικό Μέτωπο Ενάντια στα Διόδια και διάφορες τοπικές επιτροπές κατοίκων αντιδρούν στις συνεχείς επεκτάσεις των διοδίων και τις συνακόλουθες αυξήσεις (που γίνονται ακόμα πιο απαράδεκτες βλέποντας σε τι δρόμους κυκλοφορούμε), ανοίγοντας τις μπάρες και αρνούμενοι να πληρώσουν – καμιά ιδιωτική εταιρεία εκμετάλλευσης δεν κινήθηκε ώς τώρα εναντίον τους.
Ακόμα θυμάμαι την ιστορία μιας Γαλλίδας, πρώην δασκάλας, που πολλά χρόνια τώρα επιβιώνει χωρίς χρήματα, στηριζόμενη στην οικοτεχνία και τη δωρεάν ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών. Μ’ άλλα λόγια, σου διδάσκω αγγλικά, μου μαθαίνεις οδήγηση, σου φτιάχνω τα υδραυλικά, μου βάφεις το σπίτι, σου κάνω baby sitting, μου αναβαθμίζεις τον υπολογιστή, έρχεσαι Αθήνα, μένεις σ’ εμένα, ταξιδεύω Λονδίνο, Βερολίνο, Βαρκελώνη κι ανταποδίδεις. Τέτοια εναλλακτικά δίκτυα είναι πραγματικότητα εδώ και χρόνια, έχοντας ιδεολογική αφετηρία τα 60s – κι αν κάποτε αφορούσαν τίποτα μυστήρια «φρικιά» ή «περιθωριακούς» καταληψίες, σήμερα γνωρίζουν ολοένα ευρύτερη απήχηση. Ανάμεσά τους η Ελεύθερη Οικονομία (Freeconomy), το Barter Club, το δίκτυο Repas, η «Φυσική της Οικονομίας» (Econophysics, η φετινή καμπάνια του cult αμερικανικού περιοδικού Adbusters), οι «ηθικές τράπεζες» και πλήθος ακόμα αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Σκέψου πως για εκατομμύρια ανθρώπους στις αναπτυσσόμενες (κυρίως) χώρες τέτοιες παραδοσιακές μέθοδοι επιβίωσης δεν είναι «τρεντιά», αλλά ζωτική ανάγκη. Εντάξου σε κάποια ή φτιάξε τη δική σου – κι άσε το σύστημα να κουρεύεται... Δεν αλλάζει, βέβαια, ο άνθρωπος αυθημερόν, θέλει βάσανο να γίνει ο ατομισμός συλλογικότητα, αλλά από κάπου ξεκινάει κανείς, σωστά;
Freeconomy
«Στοχεύουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να επανασυνδεθούν στις τοπικές κοινωνίες με την απλή πράξη της προσφοράς. Το μοίρασμα των πόρων μας ωφελεί το περιβάλλον, εξοικονομεί χρήματα, χτίζει φιλίες. Έτσι υπάρχει κέρδος για όλα τα μέρη.... Όλα μοιράζονται δωρεάν... Δεν δεχόμαστε διαφημίσεις, δωρεές ή έσοδα από την ιστοσελίδα μας. Γιατί; Επειδή το αγαπάμε!» διαβάζουμε στην ταυτότητα του freeandreal.com Δημιούργημα του οραματιστή νεαρού ιρλανδού οικονομολόγου Μαρκ Μπόιλ, που καλεί σε «παγκόσμιες και διαρκείς διακοπές από τον καταναλωτισμό», η κίνηση αριθμεί σήμερα 20.745 μέλη σε 142 χώρες (ανάμεσά τους η Ελλάδα) που μοιράζονται 333.236 ικανότητες, 65.195 εργαλεία και 333 χώρους! Δεν είναι, βέβαια, όλοι συνεπείς και τα παράπονα δεν λείπουν. Είναι όμως μία αρχή.
Barter Club
Made in USA δημοφιλής πρωτοβουλία δωρεάν ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών κάθε λογής – από ένδυση, διατροφή και επισκευές σπιτιών μέχρι τεχνική υποστήριξη, ιατρικές υπηρεσίες και αναψυχή! «Ψυχή» του εγχειρήματος ένα «καπάτσο» νέο ζευγάρι από τη Δυτική Ακτή, οι Τζέι και Τζούντι Ρος. Αντί για χρήμα, τα μέλη της χρησιμοποιούν μάρκες (τα λεγόμενα barter dollars), που αντιστοιχούν σε αντιπροσφερόμενες υπηρεσίες ή προϊόντα (πράγμα που τους «αναγκάζει» τρόπον τινά να ανταποκριθούν), ενώ η ιστοσελίδα thebarterclub.com προσπορίζεται από διαφημίσεις. «Αντιγράφουμε απλώς την ανταλλακτική οικονομία που πρώτοι εφάρμοσαν οι ιδρυτές αυτής της χώρας» λένε οι Ρος. Ανάλογη μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία ξεκίνησε πρόσφατα ο πατρινός επιχειρηματίας Νίκος Μπογονικολός – στο δικό του «παράλληλο δίκτυο» αντί για ευρώ ανταλλάζονται... οβολοί (ovolos.gr)
Repas
Δίκτυο ανταλλαγής και εναλλακτικών πρακτικών με έδρα τη Γαλλία και αναφορές στην κοινοτιστική παράδοση που προωθεί «τον αυτοσεβασμό, την αμοιβαιότητα, τη συνεργατικότητα, την οικονομική και κοινωνική αλληλεγγύη». Στο ίδιο πνεύμα κινούνται οι δημοτικές ενώσεις Regies De Quartier. Στην Ελλάδα, σε τέτοια πρότυπα λειτουργεί η ιστοσελίδα δωρεάν ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών Δώσε-Πάρε (dwsepare.ning.com), καθώς και το Πελίτι που εδρεύει στο Παρανέστι Δράμας (peliti.gr). Ο ιδρυτής του Παναγιώτης Σαϊτανούδης οραματίζεται ένα αγρόκτημα-κιβωτό, συλλέγει και διαδίδει ντόπιες ποικιλίες, ενώ οργανώνει κάθε άνοιξη ανταλλακτικό φεστιβάλ.
«Ηθικές τράπεζες»
Συνεταιριστικές, αλληλοβοηθητικές επιχειρήσεις που προτάσσουν τον άνθρωπο, όχι το κέρδος, δανείζοντας δίχως τόκο και ιδιαίτερες προϋποθέσεις. Πρώτος διδάξας, ο νομπελίστας οικονομολόγος Μοχάμεντ Γιούνους που το 1983 ίδρυσε την Grameen Bank στο Μπανγκλαντές, ανακουφίζοντας χιλιάδες συμπατριώτες του. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες τρέχουν ήδη σε ΗΠΑ, Αγγλία, Ολλανδία (Triodos Bank), Γερμανία (Oeko Bank), σκανδιναβικές χώρες, Ισπανία (Mondragon, FIRE), Γαλλία (Credit Agricole, NEF), Ιταλία (η Banca Etica που ετοιμάζεται, λέει, να επεκταθεί και στην Ελλάδα) κ.ά.
«Kick it Over»
Πιστή στο πνεύμα της εναλλακτικής οικονομίας, της αντιδιαφήμισης και του αντικαταναλωτισμού, η φετινή καμπάνια του «αιρετικού» περιοδικού Adbusters (adbusters.org/campaigns/kickitover) απευθύνεται κατ’ αρχάς στους φοιτητές οικονομικών σχολών, παρακινώντας τους να αμφισβητήσουν τα «αυτιστικά» θέσφατα της επιστήμης τους. Να συνυπολογίζουν το προσωπικό, ποιοτικό, διατροφικό και οικολογικό κόστος τής άνευ όρων ανάπτυξης. Να «βγάλουν γλώσσα» στο νεοφιλελευθερισμό, το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα και τους φωστήρες θεσμικούς οικονομολόγους τύπου Γκρίνσπαν, Φρίντμαν, Κρούγκμαν, που απειλούν τον πλανήτη ολόκληρο με οικονομικό, κοινωνικό και οικολογικό κραχ.
Ήδη, σε μια χώρα με αμελητέα μέχρι τώρα παράδοση στα αυθόρμητα κινήματα βάσης, ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια οι πρωτοβουλίες πολιτών που κηρύσσουν... στάση πληρωμών.
Στο αττικό μετρό, οι «Ρομπέν των εισιτηρίων» προσφέρουν το ισχύον εισιτήριό τους στον επόμενο επιβάτη. Στη Θεσσαλονίκη, η πρωτοβουλία «Ακρίβεια Stop» υποχρέωσε την άνοιξη τον ΟΑΣΘ να πάρει πίσω τις αυξήσεις στις αστικές συγκοινωνίες, ενώ μέλη αντίστοιχης επιτροπής στην Κατερίνη μπήκαν σε 2-3 σούπερ μάρκετ, τίγκαραν με ψώνια καμιά 20αριά καροτσάκια και τα... παράτησαν στα ταμεία, δηλώνοντας ότι παραείναι ακριβά! Αντίστοιχες ενέργειες, καθώς και «απαλλοτριώσεις» προϊόντων έχουν γίνει σε αρκετά σούπερ μάρκετ ανά την επικράτεια.
Η ιστοσελίδα του facebook «Δεν πληρώνω ΕΡΤ» αριθμεί χιλιάδες μέλη – δεν ξέρουμε πόσοι πήγαν όντως με το λογαριασμό της ΔΕΗ στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, πληρώνοντας μόνο το ρεύμα κι αφήνοντας την υπηρεσία να «ψάχνεται», είναι όμως μια καλή αρχή...
Το Πανελλήνιο Συντονιστικό Μέτωπο Ενάντια στα Διόδια και διάφορες τοπικές επιτροπές κατοίκων αντιδρούν στις συνεχείς επεκτάσεις των διοδίων και τις συνακόλουθες αυξήσεις (που γίνονται ακόμα πιο απαράδεκτες βλέποντας σε τι δρόμους κυκλοφορούμε), ανοίγοντας τις μπάρες και αρνούμενοι να πληρώσουν – καμιά ιδιωτική εταιρεία εκμετάλλευσης δεν κινήθηκε ώς τώρα εναντίον τους.
