Αυτόπτης Μάρτυρας
Δύο χρόνια µετά τους τελευταίους βοµβαρδισµούς της Γάζας από τους Ισραηλινούς, ο Μάριος Λώλος εκθέτει για πρώτη φορά εικόνες που τράβηξε στη διάρκεια ενός από τους πιο άγριους διαρκείς πολέµους της σύγχρονης ιστορίας.
Εγκλωβισμένοι σε μια λωρίδα γης 1.500.000 άνθρωποι ζουν σε μια τεράστια φυλακή. Για να βγουν και να μπουν στην ίδια τους τη χώρα χρειάζεται να περνούν από τσεκ πόιντ, όπου ένοπλοι τους εξευτελίζουν καθημερινά. Το φαγητό, το νερό, το ηλεκτρικό ρεύμα, τα φάρμακα –ολόκληρη η ζωή τους– ελέγχονται από τον ισραηλινό στρατό. Παρ’ όλα αυτά οι Παλαιστίνιοι δεν παραιτήθηκαν ποτέ από το όνειρό τους: να ζήσουν ελεύθεροι στην ίδια τους τη χώρα.
Παραμονές Χριστουγέννων του 2008 ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε μία από τις αγριότερες επιθέσεις εναντίον τους. Δημοσιογράφοι και φωτογράφοι από όλο τον κόσμο συνέρρεαν στα σύνορα της Γάζας με την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Ωστόσο, οι Ισραηλινοί δεν επέτρεπαν σε κανέναν την είσοδο στη χώρα – δεν ήθελαν αυτόπτες μάρτυρες στα εγκλήματά τους. Μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού ήταν όσοι κατάφεραν να μπουν στη Γάζα εκείνες τις μέρες, κι ένας από αυτούς ο έλληνας Μάριος Λώλος. Οι εικόνες του –αδιάψευστες μαρτυρίες μια γενοκτονίας– δημοσιεύονταν τότε καθημερινά στον «Ελεύθερο Τύπο». Δυο χρόνια μετά τις εκθέτει σε έναν ιδιαίτερο χώρο (και όχι μια γκαλερί), στο πλαίσιο ενός καλλιτεχνικού πρότζεκτ που επιχειρεί να βγάλει την τέχνη από τον συνήθη χώρο της και να συναντήσει τον κόσμο.
Τι είναι αυτό που ωθεί κάποιον να εγκαταλείψει την ασφάλεια του σπιτιού του και να ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, ώστε να καταγράψει τον πόνο άλλων, άγνωστών του ανθρώπων;
«Η δουλειά μου είναι να βρίσκομαι εκεί όπου γράφεται Ιστορία» μας είπε ο Μάριος. Και το όνειρό του να αλλάξει τον κόσμο, συμπληρώνουμε εμείς.
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να διηγηθείς έναν πόλεμο. Ο πιο συνηθισμένος, με τον οποίο διαφωνώ απόλυτα, είναι να δείχνεις εικόνες με αίμα. Ο κόσμος είναι εθισμένος πλέον σ’ αυτήν την πληροφορία και δεν του κάνει καμία εντύπωση. Υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος διήγησης: να δείχνεις τη φρίκη του πολέμου μέσα από την καθημερινότητα. Για παράδειγμα, η μάνα του νεκρού πιτσιρικά είναι πιο δυνατή εικόνα από έναν νεκρό. Η έκθεση καταγράφει τη φρίκη του πολέμου μέσα από την καθημερινότητα.
»Οι Ισραηλινοί χτύπαγαν τα πάντα. Δεν ένιωθες καμία ασφάλεια. Παρότι το αμάξι που μετακινούμασταν έγραφε PRESS με μεγάλα γράμματα, αυτό δεν αποτελούσε εχέγγυο ασφάλειας. Αυτό που με φρίκαρε περισσότερο είναι ότι οι Ισραηλινοί είχαν ένα μη επανδρωμένο κατασκοπευτικό αεροπλάνο, το οποίο πέταγε όλο το 24ωρο και κατέγραφε οτιδήποτε κινιόταν. Δηλαδή, σ’ έβλεπε ανά πάσα στιγμή κάποιος Ισραηλινός από ένα μόνιτορ και μπορούσε να πατήσει ένα κουμπί και να φύγει η ρουκέτα και να σκοτώσει. Από την πλευρά των Ισραηλινών δεν ήταν έντιμος πόλεμος. Βομβάρδιζαν ακόμα και νεκροταφεία, διότι είχαν πληροφορίες ότι οι Παλαιστίνιοι φύλαγαν τα όπλα τους στους τάφους.
»Αυτές τις 15 μέρες που ήμουν στη Γάζα οι δικοί μου δεν ήξεραν πού ακριβώς είμαι. Δεν υπάρχει λόγος να ξέρουν και ούτε θα μάθουν ποτέ με λεπτομέρειες τι αντιμετώπισα εκεί, διότι σε επόμενο πιθανό ταξίδι θα φρικάρουν. Όποιος πηγαίνει να καλύψει αυτά τα γεγονότα και δεν φοβάται, σκοτώνεται. Γνωρίζεις ότι είναι επικίνδυνα και παίρνεις τα κατάλληλα μέτρα ασφάλειας. Ήμουν πάντα μ’ έναν ντόπιο δημοσιογράφο που ήξερε την περιοχή. Του εξηγούσα τι θέλω να φωτογραφίσω κι εκείνος μου έλεγε τι είναι επικίνδυνο και τι όχι.
»Είναι αδιανόητο οι Παλαιστίνιοι να είναι εγκλωβισμένοι σε μία λωρίδα γης, φυλακισμένοι στην ίδια τους τη χώρα. Ανά πάσα στιγμή οι Ισραηλινοί τούς σκοτώνουν, τους καταστρέφουν τα σπίτια, τους κόβουν το νερό, τους ξεριζώνουν τις ελιές. Η ζωή τους εξαρτάται από την τρέλα των Ισραηλινών.
»Όλη αυτή η εμπειρία με γέμισε με οργή – κι όχι μόνο απέναντι στους Ισραηλινούς, αλλά και στην παγκόσμια κοινότητα. Όλες αυτές τις μέρες που οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν, η αντίδραση της παγκόσμιας κοινότητας ήταν μηδαμινή».
Info
Μέχρι τις 6 Μαρτίου στον Πολυχώρο Terra Petra, Θέατρο Πέτρας, Πετρούπολη. Η έκθεση εντάσσεται στο TERRA NUEVA PROJECT [ΝEA ΓH]. (www.terranueva.gr).
Μέσα από το συγκεκριμένο project, μια σειρά σύγχρονων δημιουργών (πάνω από 150 συμμετέχοντες) εξετάζουν, διαπραγματεύονται και επαναπροσδιορίζουν την έννοια της Νέας Γης, νοούμενη ως τους τόπους που ανακαλύπτονται κατά τη διαδικασία της εξερεύνησης των ορίων μεταξύ γνωστού και αγνώστου και έρχονται να οπτικοποιήσουν τη δική τους «Νέα Γη», καλύπτοντας όλο το φάσμα των τεχνών.
Εγκλωβισμένοι σε μια λωρίδα γης 1.500.000 άνθρωποι ζουν σε μια τεράστια φυλακή. Για να βγουν και να μπουν στην ίδια τους τη χώρα χρειάζεται να περνούν από τσεκ πόιντ, όπου ένοπλοι τους εξευτελίζουν καθημερινά. Το φαγητό, το νερό, το ηλεκτρικό ρεύμα, τα φάρμακα –ολόκληρη η ζωή τους– ελέγχονται από τον ισραηλινό στρατό. Παρ’ όλα αυτά οι Παλαιστίνιοι δεν παραιτήθηκαν ποτέ από το όνειρό τους: να ζήσουν ελεύθεροι στην ίδια τους τη χώρα.
Παραμονές Χριστουγέννων του 2008 ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε μία από τις αγριότερες επιθέσεις εναντίον τους. Δημοσιογράφοι και φωτογράφοι από όλο τον κόσμο συνέρρεαν στα σύνορα της Γάζας με την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Ωστόσο, οι Ισραηλινοί δεν επέτρεπαν σε κανέναν την είσοδο στη χώρα – δεν ήθελαν αυτόπτες μάρτυρες στα εγκλήματά τους. Μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού ήταν όσοι κατάφεραν να μπουν στη Γάζα εκείνες τις μέρες, κι ένας από αυτούς ο έλληνας Μάριος Λώλος. Οι εικόνες του –αδιάψευστες μαρτυρίες μια γενοκτονίας– δημοσιεύονταν τότε καθημερινά στον «Ελεύθερο Τύπο». Δυο χρόνια μετά τις εκθέτει σε έναν ιδιαίτερο χώρο (και όχι μια γκαλερί), στο πλαίσιο ενός καλλιτεχνικού πρότζεκτ που επιχειρεί να βγάλει την τέχνη από τον συνήθη χώρο της και να συναντήσει τον κόσμο.
Τι είναι αυτό που ωθεί κάποιον να εγκαταλείψει την ασφάλεια του σπιτιού του και να ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, ώστε να καταγράψει τον πόνο άλλων, άγνωστών του ανθρώπων;
«Η δουλειά μου είναι να βρίσκομαι εκεί όπου γράφεται Ιστορία» μας είπε ο Μάριος. Και το όνειρό του να αλλάξει τον κόσμο, συμπληρώνουμε εμείς.
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να διηγηθείς έναν πόλεμο. Ο πιο συνηθισμένος, με τον οποίο διαφωνώ απόλυτα, είναι να δείχνεις εικόνες με αίμα. Ο κόσμος είναι εθισμένος πλέον σ’ αυτήν την πληροφορία και δεν του κάνει καμία εντύπωση. Υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος διήγησης: να δείχνεις τη φρίκη του πολέμου μέσα από την καθημερινότητα. Για παράδειγμα, η μάνα του νεκρού πιτσιρικά είναι πιο δυνατή εικόνα από έναν νεκρό. Η έκθεση καταγράφει τη φρίκη του πολέμου μέσα από την καθημερινότητα.
»Οι Ισραηλινοί χτύπαγαν τα πάντα. Δεν ένιωθες καμία ασφάλεια. Παρότι το αμάξι που μετακινούμασταν έγραφε PRESS με μεγάλα γράμματα, αυτό δεν αποτελούσε εχέγγυο ασφάλειας. Αυτό που με φρίκαρε περισσότερο είναι ότι οι Ισραηλινοί είχαν ένα μη επανδρωμένο κατασκοπευτικό αεροπλάνο, το οποίο πέταγε όλο το 24ωρο και κατέγραφε οτιδήποτε κινιόταν. Δηλαδή, σ’ έβλεπε ανά πάσα στιγμή κάποιος Ισραηλινός από ένα μόνιτορ και μπορούσε να πατήσει ένα κουμπί και να φύγει η ρουκέτα και να σκοτώσει. Από την πλευρά των Ισραηλινών δεν ήταν έντιμος πόλεμος. Βομβάρδιζαν ακόμα και νεκροταφεία, διότι είχαν πληροφορίες ότι οι Παλαιστίνιοι φύλαγαν τα όπλα τους στους τάφους.
»Αυτές τις 15 μέρες που ήμουν στη Γάζα οι δικοί μου δεν ήξεραν πού ακριβώς είμαι. Δεν υπάρχει λόγος να ξέρουν και ούτε θα μάθουν ποτέ με λεπτομέρειες τι αντιμετώπισα εκεί, διότι σε επόμενο πιθανό ταξίδι θα φρικάρουν. Όποιος πηγαίνει να καλύψει αυτά τα γεγονότα και δεν φοβάται, σκοτώνεται. Γνωρίζεις ότι είναι επικίνδυνα και παίρνεις τα κατάλληλα μέτρα ασφάλειας. Ήμουν πάντα μ’ έναν ντόπιο δημοσιογράφο που ήξερε την περιοχή. Του εξηγούσα τι θέλω να φωτογραφίσω κι εκείνος μου έλεγε τι είναι επικίνδυνο και τι όχι.
»Είναι αδιανόητο οι Παλαιστίνιοι να είναι εγκλωβισμένοι σε μία λωρίδα γης, φυλακισμένοι στην ίδια τους τη χώρα. Ανά πάσα στιγμή οι Ισραηλινοί τούς σκοτώνουν, τους καταστρέφουν τα σπίτια, τους κόβουν το νερό, τους ξεριζώνουν τις ελιές. Η ζωή τους εξαρτάται από την τρέλα των Ισραηλινών.
»Όλη αυτή η εμπειρία με γέμισε με οργή – κι όχι μόνο απέναντι στους Ισραηλινούς, αλλά και στην παγκόσμια κοινότητα. Όλες αυτές τις μέρες που οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν, η αντίδραση της παγκόσμιας κοινότητας ήταν μηδαμινή».
Info
Μέχρι τις 6 Μαρτίου στον Πολυχώρο Terra Petra, Θέατρο Πέτρας, Πετρούπολη. Η έκθεση εντάσσεται στο TERRA NUEVA PROJECT [ΝEA ΓH]. (www.terranueva.gr).
Μέσα από το συγκεκριμένο project, μια σειρά σύγχρονων δημιουργών (πάνω από 150 συμμετέχοντες) εξετάζουν, διαπραγματεύονται και επαναπροσδιορίζουν την έννοια της Νέας Γης, νοούμενη ως τους τόπους που ανακαλύπτονται κατά τη διαδικασία της εξερεύνησης των ορίων μεταξύ γνωστού και αγνώστου και έρχονται να οπτικοποιήσουν τη δική τους «Νέα Γη», καλύπτοντας όλο το φάσμα των τεχνών.
