Σπάστε τις πόρτες ρε!
«Το φεγγάρι κάνει βόλτα στης αγάπης μου την πόρτα».
Κι οι πόρτες γίνανε ασφαλείας πια.
Εντός, η τύχη εγκλεισμένη.
Εκτός, οι τοίχοι τσιμεντένιοι.
Ανάμεσα στο εντός και το εκτός, ένα τόσο δα πέρασμα.
Μια τρύπα σε μέγεθος ματιού. Μια κλειδαρότρυπα με θέα τον κόσμο.
Παρκάρει το παπί, ανεβαίνει, κλειδώνει καλά πίσω του, και –αποκαμωμένος– αφήνεται σύγκορμα, σύψυχα στην αγκαλιά της καρέκλας του. Ο “πύργος” του αναβοσβήνει ετοιμοπόλεμος.
Ο Τηλέ-μαχος τηλε-μάχεται ατρόμητος. Καθηλωμένος στην καρέκλα και προσηλωμένος στην οθόνη, κουνάει στο joystick το δάχτυλό του. Πάνω-κάτω, δεξιά-αριστερά, υπνωτίζει δεξιοτεχνικά κάθε μαύρη σκέψη. Με ένα κούνημα δαχτύλου, ηγέτης ολόκληρου του σύμπαντος. Κλειδώνει απ’ έξω τη χρηματοπιστωτική εικονικότητα και την αφήνει να συγκρούεται με την πραγματικότητα. Εκείνος ξέρει να μάχεται και να νικά “στον κόσμο του”. Ενώ έξω, επίσημες χρηματοδοτικές τρόμπες, με τον αέρα της άγνοιάς του, φουσκώνουν την τεράστια παγκόσμια φούσκα που θα σκάσει στα πραγματικά του μούτρα. Με αναβαθμισμένες ταχύτητες και αχτύπητους ψηφιακούς σηματοδότες G3, ετοιμοπόλεμος ξανά. Οι G7 και οι ηγέτες της ευρωζώνης θα σφίξουν τις ζώνες, υποσχόμενοι... προστασία και ασφάλεια στους φιλειρηνικούς δημοκράτες πολίτες τους. Καθηλωμένος στην καρέκλα του και βολεμένος με ζώνες… ασφαλείας, ελέγχεται!
Λίγο πριν του παραδοθεί και ο επόμενος πλανήτης, θα τον διακόψει μια άλαλη φωνή στο MSN. Είναι φίλη του. Έχει πολλούς τέτοιους φίλους. Σε απόσταση θλίψης, με λογο-κρυμμένες λέξεις και σημειολογικά κακαρίσματα, τύπου “χαχαχαχά”, η φωνή δείχνει να χαίρεται. Έτσι ξε-καρδισμένοι, εν αναισθησία, θα επικοινωνήσουν ελεύθερα, ερήμην καρδιάς, εκτός κινδύνου, εντός ερημιάς, εκτός πραγματικότητας. Η πραγματικότητα, άλλωστε, από την κεραία της ταράτσας στον έκτο όροφο θα κατηφορίσει άκοπα ως το διαμέρισμά του και τηλε-ορώντας την, του αρκεί και περισσεύει φρικαλέα. “Τα έχει δει όλα” και τα χιλιοδαγκωμένα από blue tooth αφτιά του έχουν ακούσει πολλά. Η τηλεόραση θα παίζει όλη μέρα. Κι ο Τηλέμαχος, ως καλός οικοδεσπότης, θα καλωσορίζει στη συναισθηματική ερημιά του έρωτες, θανάτους, οδυρμούς και χαρές των άλλων. Θα γεμίσει το σπίτι του φωνές.
Φωνάζει η έγκλειστη ψυχή και του ζητά να ανοίξει. Την επιβιβάζει στον explorer και με ιλιγγιώδη ταχύτητα ADSL την ελευθερώνει στη χώρα των ανώνυμων bloggers. Εκεί, στους ιντερνετικούς αιθέρες, ζουν και σμίγουν οι λέξεις τους. Έτσι, ασώματοι αλλά ασφαλείς στα webσπιτάκια, πλάθουν και βιώνουν ζωή. Εκεί, από το βόθρο στο βάθρο είναι ένα γράμμα διαφορά. Αλλιώς, είναι μιας ζωής αγώνας. Σβήσανε οι σκέψεις. Σβήνει τον υπολογιστή.
Πρωί, πρωί δουλειά. Με το παπί. Κινούμενος εν πίστη και με ρυθμούς απίστευτους, θα βρεθεί πάλι μαζί με άλλα σώματα, θρεμμένα με τοξίνες. Τεράστιες ουρές, μπροστά από ταμεία, αυτομαστιγώνονται ηδονικά. Πέρα-δώθε, πέρα-δώθε οι ουρές. Πέρα-δώθε ουρές πιστών σκυλιών μπροστά από τα αφεντικά τους για λίγα πιστωτικά όνειρα. Υπερτοκισμένα δανεικά και ξοφλημένα ιδανικά. Δαγκώστε τους, ρε! Ο κόσμος των τσιπς και μικροτσίπς θα συρρικνώνει κάθε μέρα και περισσότερο τον ούτως ή άλλως μικρόκοσμό του. Η κλειδοκρατορία του φόβου του θα κρατά καλά κλεισμένες τις πόρτες και τα παραθυρόφυλλα της ψυχής του. Θα τολμήσει αlma libre, το άλμα στην πραγματική ζωή; Θα συνειδητοποιήσει και θα κατανοήσει την ιδέα της περι-ουσίας για να φτάσει ξανά στην ουσία της φύσης του; Ώστε τα Ουσιαστικά να γίνουν ουσιαστικότερα, τα Επίθετα να προσδιορίζουν ομορφότερα, οι Προθέσεις του θετικότερες, οι Σύνδεσμοι στενότεροι κι οι Μετοχές να αναβαθμιστούν σε Συμμετοχές.
Ναρκωμένοι μασουλάνε πατατάκια
Της Μαρία Λασσιθιωτάκη, ψυχολόγος
«Μια φορά κι έναν καιρό,
οι άνθρωποι του πλανήτη μας ήξεραν τα πάντα για το φυσικό περιβάλλον τους. Η γνώση τους για τη ζωή μετριόταν στα πεντοδάκτυλά τους, βασισμένη αποκλειστικά στην εμπειρία. Ό,τι ήταν έξω από τις πέντε αισθήσεις τους απλώς δεν υπήρχε. Η νοημοσύνη τους κατέγραφε μόνο τις εμπειρικές πληροφορίες, εκτεινόταν μόνο στις βασικές ανάγκες επιβίωσης. Έτσι, δεν είχαν ιδέα για τις αυταπάτες τους για άλλες χώρες, άλλους ανθρώπους, άλλους πολιτισμούς.
Σιγά, σιγά ήρθε η εξέλιξη. Οι άνθρωποι οργάνωσαν ευρύτερες κοινωνίες, ανακάλυψαν τη γνώση πέραν των δικών τους αισθήσεων, έστρεψαν την προσοχή τους στην εμπειρία άλλων ανθρώπων, δοκίμασαν πλούσιους τρόπους να δαμάσουν τη φύση, να αυξήσουν την τροφή τους, να λύσουν με μεγαλύτερη ευκολία τις ανάγκες επιβίωσης. Κάπως έτσι ξεκίνησε η εποχή της πληροφόρησης κι από άλλες πηγές. Όμως, διατηρούσαν τον έλεγχο της ζωής τους, μπορούσαν ακόμα να δοκιμάσουν, επιστρατεύοντας τη δική τους εμπειρία, τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, τι τους ωφελεί και τι τους βλάπτει.
Σήμερα, η πληροφόρηση δεν έχει ορίζοντα, όρια και περιορισμούς. Τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Έτσι, οι άνθρωποι έχασαν τον έλεγχο, πέρασαν στην εποχή της αμφισβήτησης και της ανησυχίας, έγιναν παθητικοί ακροατές και θεατές της πληροφόρησης μέσα από την τεχνολογία της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Ο πλούτος και η ευκολία της μάθησης, θεωρητικής και όχι εμπειρικής, εγείρει νέους φόβους, άγνωστους στους προγόνους μας. Εκατομμύρια πληροφορίες διαψεύδονται, δεν αντέχουν στο χρόνο ή δείχνουν να υπηρετούν τα συμφέροντα ισχυρών κοινωνικών ομάδων, την οικονομική εκμετάλλευση και όχι τα ανθρώπινα ιδεώδη.
Η κοινωνική ζωή στον πλανήτη είναι μια πλαστογραφία, μια διαρκής παραπλάνηση σχετικά με την πραγματικότητα, μια υπερσύγχρονη κλειδαρότρυπα, με φανταχτερές –αλλά πλαστές– εικόνες που μας βουλιάζουν παθητικά ολοένα και περισσότερο σε καναπέδες απέναντι στην τηλεόραση ή σε καρέκλες μπροστά στον υπολογιστή μας. Η εκμετάλλευση και η εξουσία σήμερα έχει αλλάξει τους τρόπους και τη μεθοδολογία της, μας πλασάρει την ευκολία του εγκεφαλικού ύπνου.
Αν ζούσε σήμερα ο Πλάτωνας, πιθανόν να έδινε μιαν άλλη περιγραφή του περίφημου αλληγορικού του σπηλαίου, στο 7ο κεφάλαιο της «Πολιτείας». Ίσως να περιέγραφε τους δεσμώτες, τους φυλακισμένους ανθρώπους, με σύγχρονες απατηλές σκιές και εικόνες, ναρκωμένους μπροστά στους δέκτες τους, να μασουλάνε νόστιμα πατατάκια και εμπλουτισμένους ξηρούς καρπούς».
Κι οι πόρτες γίνανε ασφαλείας πια.
Εντός, η τύχη εγκλεισμένη.
Εκτός, οι τοίχοι τσιμεντένιοι.
Ανάμεσα στο εντός και το εκτός, ένα τόσο δα πέρασμα.
Μια τρύπα σε μέγεθος ματιού. Μια κλειδαρότρυπα με θέα τον κόσμο.
Παρκάρει το παπί, ανεβαίνει, κλειδώνει καλά πίσω του, και –αποκαμωμένος– αφήνεται σύγκορμα, σύψυχα στην αγκαλιά της καρέκλας του. Ο “πύργος” του αναβοσβήνει ετοιμοπόλεμος.
Ο Τηλέ-μαχος τηλε-μάχεται ατρόμητος. Καθηλωμένος στην καρέκλα και προσηλωμένος στην οθόνη, κουνάει στο joystick το δάχτυλό του. Πάνω-κάτω, δεξιά-αριστερά, υπνωτίζει δεξιοτεχνικά κάθε μαύρη σκέψη. Με ένα κούνημα δαχτύλου, ηγέτης ολόκληρου του σύμπαντος. Κλειδώνει απ’ έξω τη χρηματοπιστωτική εικονικότητα και την αφήνει να συγκρούεται με την πραγματικότητα. Εκείνος ξέρει να μάχεται και να νικά “στον κόσμο του”. Ενώ έξω, επίσημες χρηματοδοτικές τρόμπες, με τον αέρα της άγνοιάς του, φουσκώνουν την τεράστια παγκόσμια φούσκα που θα σκάσει στα πραγματικά του μούτρα. Με αναβαθμισμένες ταχύτητες και αχτύπητους ψηφιακούς σηματοδότες G3, ετοιμοπόλεμος ξανά. Οι G7 και οι ηγέτες της ευρωζώνης θα σφίξουν τις ζώνες, υποσχόμενοι... προστασία και ασφάλεια στους φιλειρηνικούς δημοκράτες πολίτες τους. Καθηλωμένος στην καρέκλα του και βολεμένος με ζώνες… ασφαλείας, ελέγχεται!
Λίγο πριν του παραδοθεί και ο επόμενος πλανήτης, θα τον διακόψει μια άλαλη φωνή στο MSN. Είναι φίλη του. Έχει πολλούς τέτοιους φίλους. Σε απόσταση θλίψης, με λογο-κρυμμένες λέξεις και σημειολογικά κακαρίσματα, τύπου “χαχαχαχά”, η φωνή δείχνει να χαίρεται. Έτσι ξε-καρδισμένοι, εν αναισθησία, θα επικοινωνήσουν ελεύθερα, ερήμην καρδιάς, εκτός κινδύνου, εντός ερημιάς, εκτός πραγματικότητας. Η πραγματικότητα, άλλωστε, από την κεραία της ταράτσας στον έκτο όροφο θα κατηφορίσει άκοπα ως το διαμέρισμά του και τηλε-ορώντας την, του αρκεί και περισσεύει φρικαλέα. “Τα έχει δει όλα” και τα χιλιοδαγκωμένα από blue tooth αφτιά του έχουν ακούσει πολλά. Η τηλεόραση θα παίζει όλη μέρα. Κι ο Τηλέμαχος, ως καλός οικοδεσπότης, θα καλωσορίζει στη συναισθηματική ερημιά του έρωτες, θανάτους, οδυρμούς και χαρές των άλλων. Θα γεμίσει το σπίτι του φωνές.
Φωνάζει η έγκλειστη ψυχή και του ζητά να ανοίξει. Την επιβιβάζει στον explorer και με ιλιγγιώδη ταχύτητα ADSL την ελευθερώνει στη χώρα των ανώνυμων bloggers. Εκεί, στους ιντερνετικούς αιθέρες, ζουν και σμίγουν οι λέξεις τους. Έτσι, ασώματοι αλλά ασφαλείς στα webσπιτάκια, πλάθουν και βιώνουν ζωή. Εκεί, από το βόθρο στο βάθρο είναι ένα γράμμα διαφορά. Αλλιώς, είναι μιας ζωής αγώνας. Σβήσανε οι σκέψεις. Σβήνει τον υπολογιστή.
Πρωί, πρωί δουλειά. Με το παπί. Κινούμενος εν πίστη και με ρυθμούς απίστευτους, θα βρεθεί πάλι μαζί με άλλα σώματα, θρεμμένα με τοξίνες. Τεράστιες ουρές, μπροστά από ταμεία, αυτομαστιγώνονται ηδονικά. Πέρα-δώθε, πέρα-δώθε οι ουρές. Πέρα-δώθε ουρές πιστών σκυλιών μπροστά από τα αφεντικά τους για λίγα πιστωτικά όνειρα. Υπερτοκισμένα δανεικά και ξοφλημένα ιδανικά. Δαγκώστε τους, ρε! Ο κόσμος των τσιπς και μικροτσίπς θα συρρικνώνει κάθε μέρα και περισσότερο τον ούτως ή άλλως μικρόκοσμό του. Η κλειδοκρατορία του φόβου του θα κρατά καλά κλεισμένες τις πόρτες και τα παραθυρόφυλλα της ψυχής του. Θα τολμήσει αlma libre, το άλμα στην πραγματική ζωή; Θα συνειδητοποιήσει και θα κατανοήσει την ιδέα της περι-ουσίας για να φτάσει ξανά στην ουσία της φύσης του; Ώστε τα Ουσιαστικά να γίνουν ουσιαστικότερα, τα Επίθετα να προσδιορίζουν ομορφότερα, οι Προθέσεις του θετικότερες, οι Σύνδεσμοι στενότεροι κι οι Μετοχές να αναβαθμιστούν σε Συμμετοχές.
Ναρκωμένοι μασουλάνε πατατάκια
Της Μαρία Λασσιθιωτάκη, ψυχολόγος
«Μια φορά κι έναν καιρό,
οι άνθρωποι του πλανήτη μας ήξεραν τα πάντα για το φυσικό περιβάλλον τους. Η γνώση τους για τη ζωή μετριόταν στα πεντοδάκτυλά τους, βασισμένη αποκλειστικά στην εμπειρία. Ό,τι ήταν έξω από τις πέντε αισθήσεις τους απλώς δεν υπήρχε. Η νοημοσύνη τους κατέγραφε μόνο τις εμπειρικές πληροφορίες, εκτεινόταν μόνο στις βασικές ανάγκες επιβίωσης. Έτσι, δεν είχαν ιδέα για τις αυταπάτες τους για άλλες χώρες, άλλους ανθρώπους, άλλους πολιτισμούς.
Σιγά, σιγά ήρθε η εξέλιξη. Οι άνθρωποι οργάνωσαν ευρύτερες κοινωνίες, ανακάλυψαν τη γνώση πέραν των δικών τους αισθήσεων, έστρεψαν την προσοχή τους στην εμπειρία άλλων ανθρώπων, δοκίμασαν πλούσιους τρόπους να δαμάσουν τη φύση, να αυξήσουν την τροφή τους, να λύσουν με μεγαλύτερη ευκολία τις ανάγκες επιβίωσης. Κάπως έτσι ξεκίνησε η εποχή της πληροφόρησης κι από άλλες πηγές. Όμως, διατηρούσαν τον έλεγχο της ζωής τους, μπορούσαν ακόμα να δοκιμάσουν, επιστρατεύοντας τη δική τους εμπειρία, τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, τι τους ωφελεί και τι τους βλάπτει.
Σήμερα, η πληροφόρηση δεν έχει ορίζοντα, όρια και περιορισμούς. Τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Έτσι, οι άνθρωποι έχασαν τον έλεγχο, πέρασαν στην εποχή της αμφισβήτησης και της ανησυχίας, έγιναν παθητικοί ακροατές και θεατές της πληροφόρησης μέσα από την τεχνολογία της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Ο πλούτος και η ευκολία της μάθησης, θεωρητικής και όχι εμπειρικής, εγείρει νέους φόβους, άγνωστους στους προγόνους μας. Εκατομμύρια πληροφορίες διαψεύδονται, δεν αντέχουν στο χρόνο ή δείχνουν να υπηρετούν τα συμφέροντα ισχυρών κοινωνικών ομάδων, την οικονομική εκμετάλλευση και όχι τα ανθρώπινα ιδεώδη.
Η κοινωνική ζωή στον πλανήτη είναι μια πλαστογραφία, μια διαρκής παραπλάνηση σχετικά με την πραγματικότητα, μια υπερσύγχρονη κλειδαρότρυπα, με φανταχτερές –αλλά πλαστές– εικόνες που μας βουλιάζουν παθητικά ολοένα και περισσότερο σε καναπέδες απέναντι στην τηλεόραση ή σε καρέκλες μπροστά στον υπολογιστή μας. Η εκμετάλλευση και η εξουσία σήμερα έχει αλλάξει τους τρόπους και τη μεθοδολογία της, μας πλασάρει την ευκολία του εγκεφαλικού ύπνου.
Αν ζούσε σήμερα ο Πλάτωνας, πιθανόν να έδινε μιαν άλλη περιγραφή του περίφημου αλληγορικού του σπηλαίου, στο 7ο κεφάλαιο της «Πολιτείας». Ίσως να περιέγραφε τους δεσμώτες, τους φυλακισμένους ανθρώπους, με σύγχρονες απατηλές σκιές και εικόνες, ναρκωμένους μπροστά στους δέκτες τους, να μασουλάνε νόστιμα πατατάκια και εμπλουτισμένους ξηρούς καρπούς».
