ΕΤΩΝ; 24! Η ΤΑΞΗ ΤΟΥ '03
ΕΤΩΝ; 24!
Η ΤΑΞΗ ΤΟΥ '03
Το μακρύ ταξίδι της τζαζ
Η τζαζ έκανε μακρύ ταξίδι για να φτάσει ως τις αρχές του 21ου αιώνα. Να μπει στις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών του κόσμου από την κύρια είσοδο. Να συμπεριληφθεί στις πανεπιστημιακές σχολές των σημαντικότερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε όλη την υφήλιο. Και να μη χάσει τον αυθόρμητο χαρακτήρα της, τη νεανική σπιρτάδα του αυτοσχεδιασμού, της έκφρασης, του πειραματισμού. Να φοράει γραβάτα κι από κάτω τα "σταράκια" της. Η τζαζ έκανε το μακρύ ταξίδι με λασπωμένα παπούτσια, τρύπια ρούχα, δανεικά όργανα. Μέσα σε καταγώγια, σε κακόφημα μπαρ, σε μέρη όπου οι μουσικοί της έμπαιναν από την πίσω πόρτα και έτρωγαν ένα πιάτο φαΐ δίπλα στα σκουπίδια. Κι όλα αυτά όχι πολύ παλιά. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αμερικανοί μουσικοί έχουν ζωντανές αναμνήσεις από τα χρόνια που ο μουσικός της τζαζ ακόμη κι αν έφτανε να παίξει μπροστά σε χιλιάδες κόσμο, με όλα τα φώτα πάνω του, επέστρεφε στη σκιά την ώρα που αυτά έσβηναν.
Προτού ο Μπαράκ Ομπάμα φτάσει από το γκέτο του Σικάγο στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, οι μουσικοί της τζαζ είχαν κάνει το ταξίδι σφίγγοντας τα δόντια, με πείσμα, και κέρδισαν για εκείνη μια θέση πλάι στη λεγόμενη "σοβαρή μουσική". Κέρδισαν για εκείνη μια θέση σε αίθουσες που φιλοξενούσαν αποκλειστικά δυτική κλασική μουσική και όπερα. Μια θέση στο εκπαιδευτικό σύστημα και στην Ιστορία της Μουσικής. Κύρος και αναγνώριση όσο καμία άλλη μη λόγια μουσική στον κόσμο. Όλα αυτά τα κέρδισαν οι μουσικοί της, οι μεγάλοι αφροαμερικανοί μουσικοί του 20ου αιώνα που όχι μόνο χρησιμοποίησαν την τζαζ για να εκφραστούν αλλά της επέστρεψαν και με το παραπάνω τα δανεικά: Με σπουδαίες συνθέσεις που έγιναν οργανικά μέρη της μουσικής ιστορίας, με κορυφαίες εκτελέσεις που όρισαν το μέτρο και τα όρια της ατομικής έκφρασης του μουσικού, με ηχογραφήσεις που θεωρούνται πλέον κειμήλια της τέχνης του 20ου αιώνα. Κι έτσι, η τζαζ έγινε κομμάτι της παγκόσμιας κληρονομιάς της ανθρωπότητας. Σειρά είχε το μουσείο ή οι αίθουσες-μαυσωλεία για φιλανθρωπικά γκαλά και για φωτογραφίες που μπαίνουν στις κοσμικές σελίδες καθωσπρέπει εντύπων. Και τώρα που η πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα τελειώνει οι νέοι μουσικοί της τζαζ είναι ήδη μικροί σταρ –με πολύ λίγο γκλάμουρ, τόσο όσο χρειάζεται για να ξεδιψάσει η ματαιοδοξία του μουσικού που έφαγε τα καλύτερα χρόνια της ζωής του στα ωδεία και τις πρόβες. Πιτσιρικάδες και κορίτσια, λίγο πάνω από τα 20, που δε μοιάζουν καθόλου στα αποστειρωμένα μικρομέγαλα "νέα ταλέντα" της κλασικής μουσικής. Είναι τυπάκια που ξέρουν να κρατούν την παράδοση που ήθελε τους τζαζίστες να είναι cool και μοδάτοι.
Ένας νεαρός βετεράνος
Ο πιανίστας Aaron Parks είναι μόλις 24 ετών και είναι ήδη βετεράνος -έχει κυκλοφορήσει πέντε άλμπουμ. Πρόσφατα έπαιξε μαζί με τον τρομπετίστα Terrence Blanchard στο "A Tale of God’s Will (Requiem for Katrina)" και τώρα κυκλοφόρησε το πρώτο του άλμπουμ για τη Blue Note, το "Invisible Cinema". Ένα άλμπουμ με φρεσκάδα και πρωτοτυπία, με ένα κλασικό κουαρτέτο και χωρίς να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά όργανα, DJ ή κάποιον ράπερ, έχει το feeling του hip hop, με τον ίδιο –σχεδόν- τρόπο που τις δεκαετίες του '60 και του '70 νεαροί πιανίστες σαν τον Keith Jarrett, τον Chick Corea και τον Herbie Hancock ενσωμάτωναν στον ήχο τους τη δική τους εποχή: το ροκ, το φανκ, την ψυχεδέλεια... Δεν είναι ο Aaron Parks που συγκρίνεται με τα "ιερά τέρατα" του πιάνου αλλά ο τρόπος με τον οποίο ξανακάνει το πιάνο ένα καινούριο όργανο, ένα όργανο προς εξερεύνηση. Και είναι και ωραίος τυπάς: διασταύρωση Μπραντ Πιτ και Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη.
Τραγουδίστρια μπασίστρια, leader & δασκάλα
Η δε Esperanza Spalding είναι κι αυτή μια κούκλα! Επίσης 24 ετών, έβγαλε μόλις το δεύτερο άλμπουμ της και είναι αυτό που όλοι προσδοκούσαν από το μεγάλο ταλέντο του Berklee, την πιο νεαρή δασκάλα στην ιστορία του ωδείου, σε ηλικία μόλις 20 ετών. Αλλά αυτό αφορά τα βιβλία με τα ρεκόρ και τα παράξενα του ζωικού βασιλείου. Εκείνο που μετράει είναι ότι πρόκειται για μια εξαιρετική μπασίστρια η οποία επίσης τραγουδάει δικές της συνθέσεις της και όχι μόνο. Δεν μπορώ να θυμηθώ κάποια άλλη γυναίκα της τζαζ που να είναι ταυτοχρόνως τραγουδίστρια (σε τρεις γλώσσες), μπασίστρια και leader. Και σίγουρα δεν υπάρχει καμία άλλη που σε αυτήν την ηλικία έχει ελάχιστα να αποδείξει. Η Spalding εκφράζει μια διαφορετική πλευρά της τζαζ από αυτήν που εκφράζει ο "εγκεφαλικός" και τολμηρός Aaron Sparks. Εκφράζει τη γήινη –πλην "ακαδημαϊκή", πώς να το αποφύγεις;- εκφραστικότητα με ελεύθερα σόλο, καλό scatting και ένα άκουσμα τόσο, μα τόσο, κοντά στην παράδοση του hard bop του '50, σα να μην πέρασε μια μέρα.
Και αυτοί οι δύο πιτσιρικάδες είναι απλώς η εμπροσθοφυλακή. Αυτοί που ξεχώρισαν από τα εκατοντάδες (ή μήπως χιλιάδες) πραγματικά ταλέντα της τζαζ που βγαίνουν από τα ωδεία κάθε χρόνο –σε όλον τον κόσμο- έχοντας αφομοιώσει όλη την ιστορία, όλες τις καινοτομίες, όλη τη δεξιοτεχνία, όλο το "hip" και όλη την ρεαλιστική μυθολογία της πιο ευυπόληπτης λαϊκής μουσικής του προηγούμενου αιώνα.
Η ΤΑΞΗ ΤΟΥ '03
Το μακρύ ταξίδι της τζαζ
Η τζαζ έκανε μακρύ ταξίδι για να φτάσει ως τις αρχές του 21ου αιώνα. Να μπει στις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών του κόσμου από την κύρια είσοδο. Να συμπεριληφθεί στις πανεπιστημιακές σχολές των σημαντικότερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε όλη την υφήλιο. Και να μη χάσει τον αυθόρμητο χαρακτήρα της, τη νεανική σπιρτάδα του αυτοσχεδιασμού, της έκφρασης, του πειραματισμού. Να φοράει γραβάτα κι από κάτω τα "σταράκια" της. Η τζαζ έκανε το μακρύ ταξίδι με λασπωμένα παπούτσια, τρύπια ρούχα, δανεικά όργανα. Μέσα σε καταγώγια, σε κακόφημα μπαρ, σε μέρη όπου οι μουσικοί της έμπαιναν από την πίσω πόρτα και έτρωγαν ένα πιάτο φαΐ δίπλα στα σκουπίδια. Κι όλα αυτά όχι πολύ παλιά. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αμερικανοί μουσικοί έχουν ζωντανές αναμνήσεις από τα χρόνια που ο μουσικός της τζαζ ακόμη κι αν έφτανε να παίξει μπροστά σε χιλιάδες κόσμο, με όλα τα φώτα πάνω του, επέστρεφε στη σκιά την ώρα που αυτά έσβηναν.
Προτού ο Μπαράκ Ομπάμα φτάσει από το γκέτο του Σικάγο στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, οι μουσικοί της τζαζ είχαν κάνει το ταξίδι σφίγγοντας τα δόντια, με πείσμα, και κέρδισαν για εκείνη μια θέση πλάι στη λεγόμενη "σοβαρή μουσική". Κέρδισαν για εκείνη μια θέση σε αίθουσες που φιλοξενούσαν αποκλειστικά δυτική κλασική μουσική και όπερα. Μια θέση στο εκπαιδευτικό σύστημα και στην Ιστορία της Μουσικής. Κύρος και αναγνώριση όσο καμία άλλη μη λόγια μουσική στον κόσμο. Όλα αυτά τα κέρδισαν οι μουσικοί της, οι μεγάλοι αφροαμερικανοί μουσικοί του 20ου αιώνα που όχι μόνο χρησιμοποίησαν την τζαζ για να εκφραστούν αλλά της επέστρεψαν και με το παραπάνω τα δανεικά: Με σπουδαίες συνθέσεις που έγιναν οργανικά μέρη της μουσικής ιστορίας, με κορυφαίες εκτελέσεις που όρισαν το μέτρο και τα όρια της ατομικής έκφρασης του μουσικού, με ηχογραφήσεις που θεωρούνται πλέον κειμήλια της τέχνης του 20ου αιώνα. Κι έτσι, η τζαζ έγινε κομμάτι της παγκόσμιας κληρονομιάς της ανθρωπότητας. Σειρά είχε το μουσείο ή οι αίθουσες-μαυσωλεία για φιλανθρωπικά γκαλά και για φωτογραφίες που μπαίνουν στις κοσμικές σελίδες καθωσπρέπει εντύπων. Και τώρα που η πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα τελειώνει οι νέοι μουσικοί της τζαζ είναι ήδη μικροί σταρ –με πολύ λίγο γκλάμουρ, τόσο όσο χρειάζεται για να ξεδιψάσει η ματαιοδοξία του μουσικού που έφαγε τα καλύτερα χρόνια της ζωής του στα ωδεία και τις πρόβες. Πιτσιρικάδες και κορίτσια, λίγο πάνω από τα 20, που δε μοιάζουν καθόλου στα αποστειρωμένα μικρομέγαλα "νέα ταλέντα" της κλασικής μουσικής. Είναι τυπάκια που ξέρουν να κρατούν την παράδοση που ήθελε τους τζαζίστες να είναι cool και μοδάτοι.
Ένας νεαρός βετεράνος
Ο πιανίστας Aaron Parks είναι μόλις 24 ετών και είναι ήδη βετεράνος -έχει κυκλοφορήσει πέντε άλμπουμ. Πρόσφατα έπαιξε μαζί με τον τρομπετίστα Terrence Blanchard στο "A Tale of God’s Will (Requiem for Katrina)" και τώρα κυκλοφόρησε το πρώτο του άλμπουμ για τη Blue Note, το "Invisible Cinema". Ένα άλμπουμ με φρεσκάδα και πρωτοτυπία, με ένα κλασικό κουαρτέτο και χωρίς να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά όργανα, DJ ή κάποιον ράπερ, έχει το feeling του hip hop, με τον ίδιο –σχεδόν- τρόπο που τις δεκαετίες του '60 και του '70 νεαροί πιανίστες σαν τον Keith Jarrett, τον Chick Corea και τον Herbie Hancock ενσωμάτωναν στον ήχο τους τη δική τους εποχή: το ροκ, το φανκ, την ψυχεδέλεια... Δεν είναι ο Aaron Parks που συγκρίνεται με τα "ιερά τέρατα" του πιάνου αλλά ο τρόπος με τον οποίο ξανακάνει το πιάνο ένα καινούριο όργανο, ένα όργανο προς εξερεύνηση. Και είναι και ωραίος τυπάς: διασταύρωση Μπραντ Πιτ και Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη.
Τραγουδίστρια μπασίστρια, leader & δασκάλα
Η δε Esperanza Spalding είναι κι αυτή μια κούκλα! Επίσης 24 ετών, έβγαλε μόλις το δεύτερο άλμπουμ της και είναι αυτό που όλοι προσδοκούσαν από το μεγάλο ταλέντο του Berklee, την πιο νεαρή δασκάλα στην ιστορία του ωδείου, σε ηλικία μόλις 20 ετών. Αλλά αυτό αφορά τα βιβλία με τα ρεκόρ και τα παράξενα του ζωικού βασιλείου. Εκείνο που μετράει είναι ότι πρόκειται για μια εξαιρετική μπασίστρια η οποία επίσης τραγουδάει δικές της συνθέσεις της και όχι μόνο. Δεν μπορώ να θυμηθώ κάποια άλλη γυναίκα της τζαζ που να είναι ταυτοχρόνως τραγουδίστρια (σε τρεις γλώσσες), μπασίστρια και leader. Και σίγουρα δεν υπάρχει καμία άλλη που σε αυτήν την ηλικία έχει ελάχιστα να αποδείξει. Η Spalding εκφράζει μια διαφορετική πλευρά της τζαζ από αυτήν που εκφράζει ο "εγκεφαλικός" και τολμηρός Aaron Sparks. Εκφράζει τη γήινη –πλην "ακαδημαϊκή", πώς να το αποφύγεις;- εκφραστικότητα με ελεύθερα σόλο, καλό scatting και ένα άκουσμα τόσο, μα τόσο, κοντά στην παράδοση του hard bop του '50, σα να μην πέρασε μια μέρα.
Και αυτοί οι δύο πιτσιρικάδες είναι απλώς η εμπροσθοφυλακή. Αυτοί που ξεχώρισαν από τα εκατοντάδες (ή μήπως χιλιάδες) πραγματικά ταλέντα της τζαζ που βγαίνουν από τα ωδεία κάθε χρόνο –σε όλον τον κόσμο- έχοντας αφομοιώσει όλη την ιστορία, όλες τις καινοτομίες, όλη τη δεξιοτεχνία, όλο το "hip" και όλη την ρεαλιστική μυθολογία της πιο ευυπόληπτης λαϊκής μουσικής του προηγούμενου αιώνα.
