SONAR
Χρέη χειριστών του Sonar Νατάσα Κεφαλληνού
Έτος εκλογικόν το φετινό με τρεις αναμετρήσεις: ευρωεκλογές τον Ιούνη, φοιτητικές τον Μάη και πιθανότατα πρόωρες βουλευτικές. «Εκλογές, Κόμματα, με φρου - φρου και αρώματα. Ψηφοδέλτια σταύρωνα κι όλη νύχτα καύλωνα», που έλεγε κι ο Τζιμάκος τη δεκαετία του ’80, περιγράφοντας με τον καλύτερο τρόπο το εκλογικό τσίρκο που ζούμε κάθε τρεις και λίγο σ’ αυτή τη χώρα.
Μεγάλα «ζόρια» για τα κομματικά επιτελεία των κοινοβουλευτικών κομμάτων που θα δώσουν για άλλη μια φορά τη… μάχη των μαχών. Δεν είναι και εύκολο. Θα πρέπει να βγάλουν ξανά λαγούς από τα καπέλα τους: λίγη ταχυδακτυλουργία στα οικονομικά (δημιουργική λογιστική λέγεται) για να ετοιμαστεί το μετεκλογικό παροχολόγιο, ένα εκλογικό πρόγραμμά στο τυπογραφείο για να βγει η υποχρέωση, πολύ ρουσφέτι και υποσχεσιολογία στους ψηφοφόρους της εκλογικής σου περιφέρεις κι αρκετές χιλιάδες ευρώ για αφίσες, τηλεοπτικά σποτ, χοροεσπερίδες, πάρτυ, τραπεζώματα. Άσε που πρέπει να σε πείσουν για άλλη μια φορά και για την αναγκαιότητα της ψήφου σου: ότι με αυτό τον τρόπο είσαι ενεργός πολίτης.
«Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν» θα λέγαμε επιστρατεύοντας έναν ακόμη στίχο, για να περιγράψουμε την επαύριον των εκλογέων που έκαναν το… χρέος τους απέναντι στη δημοκρατία, έριξαν τη ψήφο τους στην κάλπη, αλλά τίποτα δεν άλλαξε δραματικά στην καθημερινότητα τους: τον ίδιο μισθό συνεχίζουν να παίρνουν, την ίδια τσιμενταρία ανακαλύπτουν κάθε μέρα που βγαίνουν από το σπίτι τους, τις ίδιες παράλογες αξιώσεις από τα αφεντικά τους έχουν να αντιμετωπίσουν. Ξέρουν καλά πλέον πως είτε πράσινο είτε μπλε κοστούμι φορά η νέα κυβέρνηση σε εκείνους θα έρθει ο λογαριασμός από το ράφτη. Όχι ότι έχει κανείς αυταπάτες περί του αντιθέτου, άλλωστε όπως έλεγε ένα παλιό μα πάντα επίκαιρο τσιτάτο «Αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο θα ήταν παράνομες»… Μα ακόμη κι αν το γνωρίζεις αυτό καλά και πάλι σου είναι δύσκολο να χωνέψεις όλο αυτό το πανηγύρι, να ανεχτείς το χορό των χιλιάδων ευρώ που στήνεται γύρω σου όταν εσύ βάζεις μηνιαίως στη τσέπη 700 ευρώ, να πειστείς πως για να γίνεις έστω και συμβασιούχος… κλητήρας πρέπει να φιλήσεις κατουρημένες βουλευτικές ποδιές και κυρίως να εμπεδώσεις πως το δημοκρατικό τους όραμα σε θέλει «ενεργό πολίτη» μια φορά στα τέσσερα χρόνια έξω από την κάλπη και σε χειμερία νάρκη όλο τον υπόλοιπο καιρό.
Σε πόσα τέρμινα οι κάλπες;
Θα γίνουν – δεν θα γίνουν άμεσα, ποια θα είναι η ημερομηνία, ποιος ο νικητής; Από ό,τι φαίνεται μ’ αυτά τα ερωτήματα ξυπνούν και κοιμούνται κάθε μέρα τους τελευταίους τρεις μήνες οι διάφορες τηλεπερσόνες κι ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η δε κυβέρνηση της ΝΔ, με τόσες διαρροές πληροφοριών στα ΜΜΕ, πραγματικά θα έπρεπε να έχει… πλημμυρήσει. Όσο για το χαρτί των πρόωρων τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: Συνήθως το κρατά η εκάστοτε κυβέρνηση και το παίζει όταν πιστεύει ότι ο περιορισμός του χρόνου της θητείας της μπορεί να λειτουργήσει θετικά για την επανεκλογή της.
Χαρακτηριστικό το παράδειγμα των εκλογών του Σεπτέμβρη 2007 που έγιναν 5 μήνες πριν την κανονική ημερομηνία προκήρυξής τους. Ο λόγος της διεξαγωγή τους ήταν : «η κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού, ενός προϋπολογισμού ανάπτυξης, ενός προϋπολογισμού ευθύνης, ενός προϋπολογισμού κοινωνικής αλληλεγγύης, αποκτά χαρακτήρα εθνικής υπόθεσης. Η απόφαση αυτή αφορά άμεσα και ουσιαστικά το μέλλον κάθε οικογένειας, το μέλλον της κοινωνίας μας, το μέλλον της Πατρίδας. Απαιτείται για την απόφαση αυτή ισχυρή και νωπή λαϊκή εντολή, ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία», όπως είχε πει ο Κ. Καραμανλής. Πραγματικά πρωτότυπη επιχειρηματολογία, αν αναλογιστεί κανείς ότι κάθε χρόνο καταρτίζεται προϋπολογισμός, αλλά δεν προκηρύσσονται αυτόματα και εκλογές. Ένα μήνα πριν έχει καεί η Ελλάδα ολόκληρη κι είχαν πεθάνει τόσοι άνθρωποι - έπρεπε να βρει ένα επιχείρημα… Τι να πει κι αυτός ο έρμος ο πρωθυπουργός; Με τον στρατηγό άνεμο να πάει στην κάλπη;
Η ανιδιοτέλεια είναι μισή αρχοντιά
Καλά αν ήξερα πόσα λεφτά προβλέπεται να δαπανήσει ένας υποψήφιος βουλευτής στην προεκλογική του καμπάνια, θα σιγουρευόμουν για την… ανιδιοτέλεια των προθέσεων τους και την επιθυμία τους να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο. Συγκεκριμένα ο υποψήφιος βουλευτής μονοεδρικής περιφέρειας δικαιούται να δαπανήσει 15.000 ευρώ. Ο υποψήφιος περιφέρειας με 2-7 έδρες δικαιούται να δαπανήσει 30.000 ευρώ. Από την όγδοη έδρα και πάνω, δηλαδή στην Α' Αθηνών που έχει 17 έδρες, θα δαπανήσει έως και 75.000 ευρώ. Στη Β' Αθηνών -που είναι και η πολυπληθέστερη περιφέρεια με 42 βουλευτές- ένας βουλευτής μπορεί να ξοδέψει 112.500 €. Συμπέρασμα: Πρώτον όποιος δεν έχει λεφτά δεν μπορεί να μπει στη Βουλή. Δεύτερον, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ ρισκάρουν να ξοδέψουν μινιμουμ 150.000, για να βγάλουν μαξιμουμ 500.000 για τέσσερα χρόνια. Εσείς θα ξοδεύατε ποτέ για μια δουλειά που θα σας έδινε 120.000 € για 4 χρόνια, 40.000 € για να πείσετε το νέο αφεντικό να σας προσλάβει;
Μαγικός καθρέφτης
Μπορεί παλιότερα να έπαιζαν ρόλο οι προεκλογικές συγκεντρώσεις σήμερα όμως τα κόμματα προσπαθούν να κερδίσουν τις εντυπώσεις και τις εκλογές μέσα από τους δέκτες της TV. Για αυτό το λόγο υπάρχει ο τηλεοπτικός χρόνος καθορίζεται από τον νόμο στην προεκλογική περίοδο. «Οι δημόσιοι και οι νομίμως λειτουργούντες ιδιωτικοί τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας οφείλουν να μεριμνούν, ώστε η προβολή, κατά τη διάρκεια δελτίων ειδήσεων ή άλλων ενημερωτικών εκπομπών, συνεντεύξεων σχετικά με τις θέσεις και τη δραστηριότητα των πολιτικών κομμάτων ή συνασπισμών να μην παραβιάζει την αρχή της αναλογικής ισότητας» λέει ο νόμος, που προβλέπει ισότιμη προβολή των κομμάτων, υποχρεωτική παρουσίαση μιας προεκλογικής συγκέντρωσης, μια συνέντευξη πολιτικού αρχηγού όλων των κομμάτων κ.ά.
Στην πράξη τα πράγματα είναι αλλιώς: Αν δεν είσαι κοινοβουλευτικός σε έχει φάει η μαρμάγκα, αφού στα ιδιωτικά τουλάχιστον ΜΜΕ δεν θα ακούσεις τίποτα για κόμματα που δεν είχαν μπει στη βουλή. Βέβαια πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις: ποιος θα ξεχάσει την προβολή που απόλαυσε το κόμμα του Παπαθεμελή; Ριγμένα όμως είναι ακόμη και τα κοινοβουλευτικά κόμματα της Αριστεράς, που ουκ ολίγες φορές παραπονιούνται ότι δεν τα… παίζουν όσο πρέπει. Όσο για την ΈΡΤ πράγματι δίνει τον ίδιο χρόνο σε όλους τους συνδυασμούς: μόνο που π.χ. η συγκέντρωση της ΝΔ στην Καλαμάτα προβάλλεται από τους δέκτες στις 8 μ.μ. ενώ η συγκέντρωση ενός μικρού κόμματος στη μεταμεσονύκτια ζώνη…
Ο λαγός μέσα από το καπέλο
Μπορεί οι περίοδοι κατά τις οποίες οι εκλογές βίας και νοθείας ήταν σύνηθες φαινόμενο να έχουν περάσει ανεπιστρεπτί για τη χώρα, παρόλα αυτά οι εκλογικοί νόμοι βάζουν σε ένα βαθμό το χεράκι τους για μια νομότυπη νοθεία όχι του εκλογικού αποτελέσματος αλλά της σύνθεσης της Βουλής. Έτσι με τη θέσπιση πλειοψηφικών εκλογικών συστημάτων η κυβέρνηση εκλέγεται με ποσοστό ψήφων κάτω του 50%, δηλαδή τη μειοψηφία (Όταν το πρώτο κόμμα ξεπεράσει το 42,5%, του δίνεται η δυνατότητα συνήθως να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση). Επιπλέον, το πρώτο κόμμα πριμοδοτείται με 40 έδρες. Ενώ ένα τμήμα των ελλήνων ψηφοφόρων δεν εκφράζεται καθόλου μέσα στη βουλή, καθώς κόμματα που παίρνουν κάτω από 3% μένουν εκτός. Από τη Μεταπολίτευση και μετά έχουν χρησιμοποιηθεί επτά διαφορετικά πλειοψηφικά εκλογικά συστήματα σε 12 εκλογικές αναμετρήσεις. Η παράδοση που έχει διαμορφωθεί μεταπολεμικά -με εξαίρεση το 1954- θέλει το εκλογικό σύστημα να μεταβάλλεται λίγο πριν από τις εκλογές, εξυπηρετώντας τους προσανατολισμούς του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία. Έχει επισημανθεί ότι το μόνο πραγματικά δίκαιο εκλογικό σύστημα όπου διασφαλίζει την εκπροσώπηση όλων των ψηφοφόρων είναι η απλή αναλογική, κατά την οποία οι έδρες μοιράζονται σε όλα τα κόμματα ανάλογα με τα ποσοστά που πήραν.
Και η λυπητερή
Σκανδαλώδες είναι το ποσό που προβλέπεται να πληρώσουν οι φορολογούμενοι με μορφή κρατικής επιδότησης στα «κοινοβουλευτικά» κόμματα, προκειμένου να διεξάγουν «αρτιότερα τον προεκλογικό τους αγώνα». Φτάνει τα 11 εκατομμύρια ευρώ (στις εκλογές του 2007). Από τον πακτωλό των χρημάτων, τα 10 «μικρά κόμματα» που έπονται των κοινοβουλευτικών θα πάρουν κι αυτά μερικά ψίχουλα: ήτοι 440.000 ευρώ.
Ευρωβουλή: η ασώματος κεφαλή
Την ηλιόλουστη Κυριακή της 7ης Ιουνίου κάποιοι θα πάρουν την ταυτότητά τους, θα στηθούν στην ουρά των εκλογικών τμημάτων, θα μπουν πίσω από το παραβάν και… εγένετο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο! «Και τι είναι αυτό;», θα πουν πολλοί. Ενδεικτική για την αντίληψη των «ευρωπαίων πολιτών» για τις ευρωεκλογές είναι η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (διεξήχθη τον περασμένο Σεπτέμβριο). Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Το 75% δεν γνωρίζει την ημερομηνία των ευρωεκλογών και το 64% αγνοεί πόσοι είναι οι ομοεθνείς του βουλευτές, που εκλέγονται στην ευρωβουλή. Το 51% δηλώνει ότι “δεν ενδιαφέρεται” για τις ευρωεκλογές, καταρρακώνοντας τους ευρωλάγνους. Ενώ το 64% δεν έχει αποφασίσει ή δεν σκοπεύει να πάει στις κάλπες. Γιατί; Να μερικές ωραίες απαντήσεις: το 68%πιστεύει ότι η ψήφος του δεν θα αλλάξει τίποτε, το 24% αρνείται να ψηφίσει γενικά, το 23% είναι κατά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και πάει λέγοντας.
Δεν είναι όμως μόνο ότι η πλειοψηφία των 500 εκατ. πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ έχουν… μαύρα μεσάνυχτα για τις ευρωεκλογές και το ευρωκοινοβούλιο’ το κυριότερο είναι ότι ούτε λίγο ούτε πολύ ένας τεράστιος αριθμός δυνάμει ψηφοφόρων σνομπάρουν, αδιαφορούν, φτύνουν τις ευρωεκλογές: Η αποχή το 2004 έφτασε το 55%. Φοβούμενο, ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό αποχής την 7η Ιουνίου, το Ευρωκοινοβούλιο χρηματοδότησε μία διαφημιστική εκστρατεία με κεντρικό σλόγκαν «Ευρωεκλογές – Έχεις το λόγο – Ψήφισε», που το κόστος της φτάνει τα 18 εκατ. ευρώ (!). Τέτοια πρεμούρα για να φαίνεται ότι οι αποφάσεις της ΕΕ έχουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση των εκλογέων…
«Ψηφίζοντας στις ευρωεκλογές, αποφασίζεις ποιος θα επηρεάσει το μέλλον σου και την καθημερινή ζωή των σχεδόν 500 εκατομμυρίων Ευρωπαίων συμπατριωτών σου. Αν δεν ψηφίσεις εσύ, κάποιος άλλος θα ψηφίσει και θα αποφασίσει ποιος θα σε εκπροσωπεί στη μόνη άμεσα εκλεγόμενη ευρωπαϊκή κοινοβουλευτική συνέλευση. Οι εκλεγμένοι ευρωβουλευτές θα διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης για τα πέντε επόμενα χρόνια. Φτιάξε την Ευρώπη που θέλεις! Αν δεν ψηφίσεις, λοιπόν, μην παραπονεθείς» γράφει το site του ευρωκοινοβουλίου που προμοτάρει τις ευρωεκλογές(www.europarl.europa.eu/elections2009) και συνεχίζει με τους υπόλοιπους 10 λόγους για τους οποίους είναι must να ψηφίσεις.
Αλλά πώς να τα πιστέψεις όλα αυτά τα μεγαλόσχημα όταν και οι πέτρες ξέρουν ότι στη ΕΕ κάνουν κουμάντο τα Συμβούλια Υπουργών και οι κυβερνήσεις, ενώ το ευρωκοινοβούλιο είναι απλά και μόνο το παραπέτασμα «δημοκρατική» νομιμοποίησης. Ας φέρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Το Συμβούλιο Υπουργών υπέγραψε τη γνωστή συμφωνία με τις ΗΠΑ, που αφορά στα θέματα ασφάλειας, δικαιοσύνης και αστυνόμευσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ρωτήθηκε κατόπιν εορτής και αφότου είχαν πέσει οι υπογραφές. Όταν τελικά διαφώνησε, η αντίθετη άποψη του δεν έπαιξε κανέναν ρόλο, η συμφωνία δεν ακυρώθηκε.
Και οι φοιτητές έχουν κουκί
Εκεί που δίνουν και παίρνουν οι… εναλλακτικοί και μακράν πάσας πολιτικής τρόποι απόσπασης ψήφων είναι οι φοιτητικές εκλογές. ΔΑΠ και ΠΑΣΠ διαγκωνίζονται για την ανακάλυψη όλο και πιο… ευρηματικών τρόπων προς άγραν ψήφων. Όποιος έχει περάσει από πανεπιστήμιο ή ΤΕΙ δεν μπορεί να ξεχάσει τις ατελείωτες υποσχέσεις για σημειώσεις από μαθήματα που οι εκπρόσωποι των δύο παρατάξεων ως εκ του θαύματος ανακάλυπταν καταχωνιασμένες κάπου στα συρτάρια τους μια εβδομάδα πριν τις εκλογές. Ή τα… αλησμόνητα πάρτυ σε κλαμπ και κυριλάδικα με τις σειρές από τα σφηνάκια που κερνούσαν αβέρτα. Τώρα τελευταία δε, εγκαινιάστηκε και η μετατροπή των πανεπιστημίων σε… σκυλάδικο, αφού προεκλογικά καλούνται λαϊκοί βάρδοι σε προεκλογικά πάρτι μέσα στα πανεπιστημιακά κτήρια.
Μεγάλα «ζόρια» για τα κομματικά επιτελεία των κοινοβουλευτικών κομμάτων που θα δώσουν για άλλη μια φορά τη… μάχη των μαχών. Δεν είναι και εύκολο. Θα πρέπει να βγάλουν ξανά λαγούς από τα καπέλα τους: λίγη ταχυδακτυλουργία στα οικονομικά (δημιουργική λογιστική λέγεται) για να ετοιμαστεί το μετεκλογικό παροχολόγιο, ένα εκλογικό πρόγραμμά στο τυπογραφείο για να βγει η υποχρέωση, πολύ ρουσφέτι και υποσχεσιολογία στους ψηφοφόρους της εκλογικής σου περιφέρεις κι αρκετές χιλιάδες ευρώ για αφίσες, τηλεοπτικά σποτ, χοροεσπερίδες, πάρτυ, τραπεζώματα. Άσε που πρέπει να σε πείσουν για άλλη μια φορά και για την αναγκαιότητα της ψήφου σου: ότι με αυτό τον τρόπο είσαι ενεργός πολίτης.
«Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν» θα λέγαμε επιστρατεύοντας έναν ακόμη στίχο, για να περιγράψουμε την επαύριον των εκλογέων που έκαναν το… χρέος τους απέναντι στη δημοκρατία, έριξαν τη ψήφο τους στην κάλπη, αλλά τίποτα δεν άλλαξε δραματικά στην καθημερινότητα τους: τον ίδιο μισθό συνεχίζουν να παίρνουν, την ίδια τσιμενταρία ανακαλύπτουν κάθε μέρα που βγαίνουν από το σπίτι τους, τις ίδιες παράλογες αξιώσεις από τα αφεντικά τους έχουν να αντιμετωπίσουν. Ξέρουν καλά πλέον πως είτε πράσινο είτε μπλε κοστούμι φορά η νέα κυβέρνηση σε εκείνους θα έρθει ο λογαριασμός από το ράφτη. Όχι ότι έχει κανείς αυταπάτες περί του αντιθέτου, άλλωστε όπως έλεγε ένα παλιό μα πάντα επίκαιρο τσιτάτο «Αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο θα ήταν παράνομες»… Μα ακόμη κι αν το γνωρίζεις αυτό καλά και πάλι σου είναι δύσκολο να χωνέψεις όλο αυτό το πανηγύρι, να ανεχτείς το χορό των χιλιάδων ευρώ που στήνεται γύρω σου όταν εσύ βάζεις μηνιαίως στη τσέπη 700 ευρώ, να πειστείς πως για να γίνεις έστω και συμβασιούχος… κλητήρας πρέπει να φιλήσεις κατουρημένες βουλευτικές ποδιές και κυρίως να εμπεδώσεις πως το δημοκρατικό τους όραμα σε θέλει «ενεργό πολίτη» μια φορά στα τέσσερα χρόνια έξω από την κάλπη και σε χειμερία νάρκη όλο τον υπόλοιπο καιρό.
Σε πόσα τέρμινα οι κάλπες;
Θα γίνουν – δεν θα γίνουν άμεσα, ποια θα είναι η ημερομηνία, ποιος ο νικητής; Από ό,τι φαίνεται μ’ αυτά τα ερωτήματα ξυπνούν και κοιμούνται κάθε μέρα τους τελευταίους τρεις μήνες οι διάφορες τηλεπερσόνες κι ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η δε κυβέρνηση της ΝΔ, με τόσες διαρροές πληροφοριών στα ΜΜΕ, πραγματικά θα έπρεπε να έχει… πλημμυρήσει. Όσο για το χαρτί των πρόωρων τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: Συνήθως το κρατά η εκάστοτε κυβέρνηση και το παίζει όταν πιστεύει ότι ο περιορισμός του χρόνου της θητείας της μπορεί να λειτουργήσει θετικά για την επανεκλογή της.
Χαρακτηριστικό το παράδειγμα των εκλογών του Σεπτέμβρη 2007 που έγιναν 5 μήνες πριν την κανονική ημερομηνία προκήρυξής τους. Ο λόγος της διεξαγωγή τους ήταν : «η κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού, ενός προϋπολογισμού ανάπτυξης, ενός προϋπολογισμού ευθύνης, ενός προϋπολογισμού κοινωνικής αλληλεγγύης, αποκτά χαρακτήρα εθνικής υπόθεσης. Η απόφαση αυτή αφορά άμεσα και ουσιαστικά το μέλλον κάθε οικογένειας, το μέλλον της κοινωνίας μας, το μέλλον της Πατρίδας. Απαιτείται για την απόφαση αυτή ισχυρή και νωπή λαϊκή εντολή, ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία», όπως είχε πει ο Κ. Καραμανλής. Πραγματικά πρωτότυπη επιχειρηματολογία, αν αναλογιστεί κανείς ότι κάθε χρόνο καταρτίζεται προϋπολογισμός, αλλά δεν προκηρύσσονται αυτόματα και εκλογές. Ένα μήνα πριν έχει καεί η Ελλάδα ολόκληρη κι είχαν πεθάνει τόσοι άνθρωποι - έπρεπε να βρει ένα επιχείρημα… Τι να πει κι αυτός ο έρμος ο πρωθυπουργός; Με τον στρατηγό άνεμο να πάει στην κάλπη;
Η ανιδιοτέλεια είναι μισή αρχοντιά
Καλά αν ήξερα πόσα λεφτά προβλέπεται να δαπανήσει ένας υποψήφιος βουλευτής στην προεκλογική του καμπάνια, θα σιγουρευόμουν για την… ανιδιοτέλεια των προθέσεων τους και την επιθυμία τους να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο. Συγκεκριμένα ο υποψήφιος βουλευτής μονοεδρικής περιφέρειας δικαιούται να δαπανήσει 15.000 ευρώ. Ο υποψήφιος περιφέρειας με 2-7 έδρες δικαιούται να δαπανήσει 30.000 ευρώ. Από την όγδοη έδρα και πάνω, δηλαδή στην Α' Αθηνών που έχει 17 έδρες, θα δαπανήσει έως και 75.000 ευρώ. Στη Β' Αθηνών -που είναι και η πολυπληθέστερη περιφέρεια με 42 βουλευτές- ένας βουλευτής μπορεί να ξοδέψει 112.500 €. Συμπέρασμα: Πρώτον όποιος δεν έχει λεφτά δεν μπορεί να μπει στη Βουλή. Δεύτερον, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ ρισκάρουν να ξοδέψουν μινιμουμ 150.000, για να βγάλουν μαξιμουμ 500.000 για τέσσερα χρόνια. Εσείς θα ξοδεύατε ποτέ για μια δουλειά που θα σας έδινε 120.000 € για 4 χρόνια, 40.000 € για να πείσετε το νέο αφεντικό να σας προσλάβει;
Μαγικός καθρέφτης
Μπορεί παλιότερα να έπαιζαν ρόλο οι προεκλογικές συγκεντρώσεις σήμερα όμως τα κόμματα προσπαθούν να κερδίσουν τις εντυπώσεις και τις εκλογές μέσα από τους δέκτες της TV. Για αυτό το λόγο υπάρχει ο τηλεοπτικός χρόνος καθορίζεται από τον νόμο στην προεκλογική περίοδο. «Οι δημόσιοι και οι νομίμως λειτουργούντες ιδιωτικοί τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας οφείλουν να μεριμνούν, ώστε η προβολή, κατά τη διάρκεια δελτίων ειδήσεων ή άλλων ενημερωτικών εκπομπών, συνεντεύξεων σχετικά με τις θέσεις και τη δραστηριότητα των πολιτικών κομμάτων ή συνασπισμών να μην παραβιάζει την αρχή της αναλογικής ισότητας» λέει ο νόμος, που προβλέπει ισότιμη προβολή των κομμάτων, υποχρεωτική παρουσίαση μιας προεκλογικής συγκέντρωσης, μια συνέντευξη πολιτικού αρχηγού όλων των κομμάτων κ.ά.
Στην πράξη τα πράγματα είναι αλλιώς: Αν δεν είσαι κοινοβουλευτικός σε έχει φάει η μαρμάγκα, αφού στα ιδιωτικά τουλάχιστον ΜΜΕ δεν θα ακούσεις τίποτα για κόμματα που δεν είχαν μπει στη βουλή. Βέβαια πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις: ποιος θα ξεχάσει την προβολή που απόλαυσε το κόμμα του Παπαθεμελή; Ριγμένα όμως είναι ακόμη και τα κοινοβουλευτικά κόμματα της Αριστεράς, που ουκ ολίγες φορές παραπονιούνται ότι δεν τα… παίζουν όσο πρέπει. Όσο για την ΈΡΤ πράγματι δίνει τον ίδιο χρόνο σε όλους τους συνδυασμούς: μόνο που π.χ. η συγκέντρωση της ΝΔ στην Καλαμάτα προβάλλεται από τους δέκτες στις 8 μ.μ. ενώ η συγκέντρωση ενός μικρού κόμματος στη μεταμεσονύκτια ζώνη…
Ο λαγός μέσα από το καπέλο
Μπορεί οι περίοδοι κατά τις οποίες οι εκλογές βίας και νοθείας ήταν σύνηθες φαινόμενο να έχουν περάσει ανεπιστρεπτί για τη χώρα, παρόλα αυτά οι εκλογικοί νόμοι βάζουν σε ένα βαθμό το χεράκι τους για μια νομότυπη νοθεία όχι του εκλογικού αποτελέσματος αλλά της σύνθεσης της Βουλής. Έτσι με τη θέσπιση πλειοψηφικών εκλογικών συστημάτων η κυβέρνηση εκλέγεται με ποσοστό ψήφων κάτω του 50%, δηλαδή τη μειοψηφία (Όταν το πρώτο κόμμα ξεπεράσει το 42,5%, του δίνεται η δυνατότητα συνήθως να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση). Επιπλέον, το πρώτο κόμμα πριμοδοτείται με 40 έδρες. Ενώ ένα τμήμα των ελλήνων ψηφοφόρων δεν εκφράζεται καθόλου μέσα στη βουλή, καθώς κόμματα που παίρνουν κάτω από 3% μένουν εκτός. Από τη Μεταπολίτευση και μετά έχουν χρησιμοποιηθεί επτά διαφορετικά πλειοψηφικά εκλογικά συστήματα σε 12 εκλογικές αναμετρήσεις. Η παράδοση που έχει διαμορφωθεί μεταπολεμικά -με εξαίρεση το 1954- θέλει το εκλογικό σύστημα να μεταβάλλεται λίγο πριν από τις εκλογές, εξυπηρετώντας τους προσανατολισμούς του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία. Έχει επισημανθεί ότι το μόνο πραγματικά δίκαιο εκλογικό σύστημα όπου διασφαλίζει την εκπροσώπηση όλων των ψηφοφόρων είναι η απλή αναλογική, κατά την οποία οι έδρες μοιράζονται σε όλα τα κόμματα ανάλογα με τα ποσοστά που πήραν.
Και η λυπητερή
Σκανδαλώδες είναι το ποσό που προβλέπεται να πληρώσουν οι φορολογούμενοι με μορφή κρατικής επιδότησης στα «κοινοβουλευτικά» κόμματα, προκειμένου να διεξάγουν «αρτιότερα τον προεκλογικό τους αγώνα». Φτάνει τα 11 εκατομμύρια ευρώ (στις εκλογές του 2007). Από τον πακτωλό των χρημάτων, τα 10 «μικρά κόμματα» που έπονται των κοινοβουλευτικών θα πάρουν κι αυτά μερικά ψίχουλα: ήτοι 440.000 ευρώ.
Ευρωβουλή: η ασώματος κεφαλή
Την ηλιόλουστη Κυριακή της 7ης Ιουνίου κάποιοι θα πάρουν την ταυτότητά τους, θα στηθούν στην ουρά των εκλογικών τμημάτων, θα μπουν πίσω από το παραβάν και… εγένετο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο! «Και τι είναι αυτό;», θα πουν πολλοί. Ενδεικτική για την αντίληψη των «ευρωπαίων πολιτών» για τις ευρωεκλογές είναι η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (διεξήχθη τον περασμένο Σεπτέμβριο). Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Το 75% δεν γνωρίζει την ημερομηνία των ευρωεκλογών και το 64% αγνοεί πόσοι είναι οι ομοεθνείς του βουλευτές, που εκλέγονται στην ευρωβουλή. Το 51% δηλώνει ότι “δεν ενδιαφέρεται” για τις ευρωεκλογές, καταρρακώνοντας τους ευρωλάγνους. Ενώ το 64% δεν έχει αποφασίσει ή δεν σκοπεύει να πάει στις κάλπες. Γιατί; Να μερικές ωραίες απαντήσεις: το 68%πιστεύει ότι η ψήφος του δεν θα αλλάξει τίποτε, το 24% αρνείται να ψηφίσει γενικά, το 23% είναι κατά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και πάει λέγοντας.
Δεν είναι όμως μόνο ότι η πλειοψηφία των 500 εκατ. πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ έχουν… μαύρα μεσάνυχτα για τις ευρωεκλογές και το ευρωκοινοβούλιο’ το κυριότερο είναι ότι ούτε λίγο ούτε πολύ ένας τεράστιος αριθμός δυνάμει ψηφοφόρων σνομπάρουν, αδιαφορούν, φτύνουν τις ευρωεκλογές: Η αποχή το 2004 έφτασε το 55%. Φοβούμενο, ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό αποχής την 7η Ιουνίου, το Ευρωκοινοβούλιο χρηματοδότησε μία διαφημιστική εκστρατεία με κεντρικό σλόγκαν «Ευρωεκλογές – Έχεις το λόγο – Ψήφισε», που το κόστος της φτάνει τα 18 εκατ. ευρώ (!). Τέτοια πρεμούρα για να φαίνεται ότι οι αποφάσεις της ΕΕ έχουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση των εκλογέων…
«Ψηφίζοντας στις ευρωεκλογές, αποφασίζεις ποιος θα επηρεάσει το μέλλον σου και την καθημερινή ζωή των σχεδόν 500 εκατομμυρίων Ευρωπαίων συμπατριωτών σου. Αν δεν ψηφίσεις εσύ, κάποιος άλλος θα ψηφίσει και θα αποφασίσει ποιος θα σε εκπροσωπεί στη μόνη άμεσα εκλεγόμενη ευρωπαϊκή κοινοβουλευτική συνέλευση. Οι εκλεγμένοι ευρωβουλευτές θα διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης για τα πέντε επόμενα χρόνια. Φτιάξε την Ευρώπη που θέλεις! Αν δεν ψηφίσεις, λοιπόν, μην παραπονεθείς» γράφει το site του ευρωκοινοβουλίου που προμοτάρει τις ευρωεκλογές(www.europarl.europa.eu/elections2009) και συνεχίζει με τους υπόλοιπους 10 λόγους για τους οποίους είναι must να ψηφίσεις.
Αλλά πώς να τα πιστέψεις όλα αυτά τα μεγαλόσχημα όταν και οι πέτρες ξέρουν ότι στη ΕΕ κάνουν κουμάντο τα Συμβούλια Υπουργών και οι κυβερνήσεις, ενώ το ευρωκοινοβούλιο είναι απλά και μόνο το παραπέτασμα «δημοκρατική» νομιμοποίησης. Ας φέρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Το Συμβούλιο Υπουργών υπέγραψε τη γνωστή συμφωνία με τις ΗΠΑ, που αφορά στα θέματα ασφάλειας, δικαιοσύνης και αστυνόμευσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ρωτήθηκε κατόπιν εορτής και αφότου είχαν πέσει οι υπογραφές. Όταν τελικά διαφώνησε, η αντίθετη άποψη του δεν έπαιξε κανέναν ρόλο, η συμφωνία δεν ακυρώθηκε.
Και οι φοιτητές έχουν κουκί
Εκεί που δίνουν και παίρνουν οι… εναλλακτικοί και μακράν πάσας πολιτικής τρόποι απόσπασης ψήφων είναι οι φοιτητικές εκλογές. ΔΑΠ και ΠΑΣΠ διαγκωνίζονται για την ανακάλυψη όλο και πιο… ευρηματικών τρόπων προς άγραν ψήφων. Όποιος έχει περάσει από πανεπιστήμιο ή ΤΕΙ δεν μπορεί να ξεχάσει τις ατελείωτες υποσχέσεις για σημειώσεις από μαθήματα που οι εκπρόσωποι των δύο παρατάξεων ως εκ του θαύματος ανακάλυπταν καταχωνιασμένες κάπου στα συρτάρια τους μια εβδομάδα πριν τις εκλογές. Ή τα… αλησμόνητα πάρτυ σε κλαμπ και κυριλάδικα με τις σειρές από τα σφηνάκια που κερνούσαν αβέρτα. Τώρα τελευταία δε, εγκαινιάστηκε και η μετατροπή των πανεπιστημίων σε… σκυλάδικο, αφού προεκλογικά καλούνται λαϊκοί βάρδοι σε προεκλογικά πάρτι μέσα στα πανεπιστημιακά κτήρια.
