Στο μυαλό του Ιούλιου Βέρν
Έφυγαν Νύχτα
Το μυαλό του καθενός μπορεί να πάει πολύ μακριά. Καμιά φορά χρειάζεται αυτό, όπως όταν υπάρχει μια πρωτοφανής κρίση, η οποία χρειάζεται ανθρώπους που μπορούν να κάνουν πραγματικότητα τη φράση «η φαντασία στην εξουσία», εφαρμόζοντας νέες λύσεις και όχι κάποιον που βλέπει την κρίση με την ίδια κρίση που αντιμετωπίζει ένας μεταπτυχιακός φοιτητής των Πολιτικών Επιστημών τη διπλωματική του εργασία. Αλλά, τέλος πάντων, στη ζωή (όπως και στην Ιστορία), απ’ ό,τι φαίνεται, δεν πρέπει ποτέ να αποκλείεται μια φανταστική εξέλιξη.
Παράδειγμα, ο Μαουμούν Αμπντούλ Γκαγιούμ. Πρόεδρος στις Μαλδίβες νήσους από το 1978 έως το... 2008! Το καθεστώς του ήταν ένα από τα μακροβιότερα του πλανήτη. Τα συμβόλαια με το λαό έχουν παντού τριακονταετή διάρκεια, φαίνεται. Εκτός από συμβόλαιο, είχε υποσχεθεί και εκλογές που να έχουν περισσότερους υποψηφίους από έναν. Εκείνον! Γιατί μέχρι τότε ο Μαουμούν έπαιρνε γύρω στο 90% στις εκλογές, στέλνοντας τους πολιτικούς του αντιπάλους μια βόλτα σε απομονωμένες ατόλες. Την πρώτη φορά που κατέβηκαν και άλλοι υποψήφιοι, στις 28 Οκτωβρίου 2008, ο πρόεδρος έχασε… Αλλά, όπως και άλλοι τριτοκοσμικοί ηγέτες, ήταν προνοητικός και καρπερός. Έχει 4 παιδιά, 3 εγγόνια και 11 συγγενείς του διορισμένους σε υπουργικές θέσεις. Τον Ιανουάριο του 2008 γλίτωσε από δολοφονική απόπειρα.
Ο Φουλχένσιο Μπατίστα ήταν εκλεγμένος, στην αρχή, πρόεδρος της Κούβας. Όταν δεν (ξανα-)εκλέχθηκε, αποφάσισε ότι ήταν ο σωστός άνθρωπος αλλά στη λάθος θέση κι έτσι επανατοποθετήθηκε μόνος του πρόεδρος με τη βοήθεια του στρατού και διάφορων άλλων ΜΚΟ, όπως η CIA και η μαφία. Όταν τα πράγματα άρχισαν να γίνονται βαρετά, μονότονα και πιεστικά για τους πολλούς, ο Φουλχένσιο προκήρυξε εκλογές. Γεγονός που από μόνο του είναι δημοκρατικό. Υπάρχει μόνο μια μικρή λεπτομέρεια της Δημοκρατίας, ως πολιτεύματος, που συνήθως διαφεύγει απ το μυαλό τέτοιου είδους ηγετών (και όχι μόνο): η συμμετοχή. Η αποχή σε ορισμένα μέρη άγγιξε το 98%. Την Πρωτοχρονιά του 1959, και ενώ ο Φιντέλ Κάστρο με τις επαναστατημένες δυνάμεις προέλαυναν προς την Αβάνα, ο Μπατίστα ανέβηκε σε ένα αεροπλάνο, μαζί με λίγους υποστηρικτές του, κάποια έργα τέχνης και γύρω στα 700 εκατ. δολάρια...
Γκέιρ Χίλμαρ Χάαρντε. Ο πρωθυπουργός της Ισλανδίας. Συνέχισε να κάνει ό,τι κάνει κάθε αξιοπρεπής ηγέτης που νομίζει ότι είναι προϊστάμενος. Τίποτα. Εκεί που η χώρα πήγαινε πρίμα, ψαρεύοντας σολομούς και ρέγκες, εμφανίστηκαν τρεις τράπεζες και αποφάσισαν να ανεβάσουν το βιοτικό επίπεδο των Ισλανδών. Μόνες τους. Τι πείραζε που μία εξ αυτών είχε φτάσει να έχει τριπλάσιο προϋπολογισμό απ’ όλη τη χώρα; Που είχανε χρεωθεί σχεδόν όλοι οι κάτοικοι; Αφού περνούσαν καλά οι ΚΟΠΡΙΤΕΣ και –έτσι κι αλλιώς– μαζί τα φάγανε… Θα ισχύει κι εκεί, φαίνεται, ότι μετά την απομάκρυνση απ’ το ταμείο ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Όταν όμως οι τράπεζες κατέρρευσαν, το λάθος αναγνωρίστηκε. Έτσι ο Γκέιρ ούτε νύχτα δεν πρόλαβε να φύγει! Δεκαπέντε μήνες μετά την κρίση, το κοινοβούλιο εξέδωσε πόρισμα (από ανεξάρτητους ειδικούς), ρίχνοντας ευθύνες στον πρωθυπουργό και σε κάποιους τραπεζίτες. Τον Σεπτέμβριο του 2010 καθορίστηκε η τύχη του. Αναμένεται η δίκη του από το Landsdómur, το ειδικό δικαστήριο για τέτοιου είδους υποθέσεις.
Ο Έντουαρτ Ναταπέι ήταν ο πρωθυπουργός του Βανουάτου μέχρι τον Δεκέμβριο του 2010 και αρχηγός του αγγλόφωνου σοσιαλιστικού κόμματος της χώρας (εκεί, τουλάχιστον, είναι ειλικρινείς οι σοσιαλιστές: αναφέρουν τη γλώσσα τους). Διετέλεσε και υπουργός Εξωτερικών, γι’ αυτό και έκανε πολλά ταξίδια… Σχεδόν σε κάθε ψηφοφορία στη Βουλή του Βανουάτου ο Έντουαρτ είχε άγχος, καθώς κάθε τέτοια ήταν και πρόταση μομφής. Σε ένα χρόνο γίνανε τέσσερεις. Παρακάμφθηκαν όλες, με τη γνωστή γόρδεια λύση της διαγραφής. Τελικά, η κυβέρνηση έπεσε, καθώς ο πρωθυπουργός κατηγορήθηκε ότι έλειψε από τρεις συνεδριάσεις του σώματος. Παρότι ο ίδιος βρισκόταν σε σύνοδο κορυφής στο εξωτερικό, το προσωπικό της γραμματείας του δεν προσκόμισε εγκαίρως τα απαραίτητα έγγραφα κι έτσι εξωθήθηκε σε παραίτηση. Τον επανέφερε το ανώτατο δικαστήριο. Για να πέσει η κυβέρνηση έναν χρόνο μετά, από πρόταση μομφής. Ο Ναταπέι δεν χρειάστηκε να φύγει καν. Την περίοδο εκείνη ήταν στο Μεξικό, σε σύνοδο του ΟΗΕ για το περιβάλλον.
Και, τελευταίος, ο Ζινέ Ελ Αμπεντίνε Μπεν Άλι. Ο Τυνήσιος. Ο Μπεν Άλι ήταν κυβερνήτης της Τυνησίας από το 1987. Θεωρήθηκε από πολλούς υπεύθυνος για την πολιτική σταθερότητα, μια κάποια οικονομική ανάπτυξη και πολλούς περιορισμούς σε ελευθερίες. Όμως, κάτι τα ανοίγματα στην ελεύθερη αγορά, κάτι η διαφθορά, κάτι ο νεποτισμός, κάτι οι πελατειακές σχέσεις, κάτι που το πτυχίο μέχρι πρόσφατα έδινε στους Τυνήσιους το δικαίωμα σε σταθερή δουλειά (αλλά όχι πια), κάτι η ανεργία που είχε φτάσει στο 14% και η αντίστοιχη των νέων ήταν τριπλάσια, κάτι οι απότομες αυξήσεις στις τιμές, όλα αυτά τα «κάτι» που εμφανίζονται μόνο σε τριτοκοσμικά καθεστώτα, έφεραν τον Μπεν Άλι και τέσσερα ελικόπτερα στις 14 Ιανουαρίου να εγκαταλείπουν την Τυνησία – όχι νύχτα, αφού έφυγε στις 4 μ.μ. για τη Μάλτα, με τελικό προορισμό τη Σαουδική Αραβία.
Τελικά, η μνήμη είναι ακριβώς το αντίθετο της υπομονής. Ανεξάντλητη…
