Κριστιάνια
Αληθινή και αναπάντεχη
Κριστιάνια: Eκεί όπου οικογένειες με τα παιδιά τους, πρώην και νυν χίπηδες, λάτρεις της γιόγκα και του διαλογισμού, μουσικοί, καλλιτέχνες, διανοούμενοι, φοιτητές, άνεργοι και άστεγοι αναμειγνύονται καθημερινά, δημιουργώντας ένα πολύχρωμο και χαρούμενο μωσαϊκό κουλτούρας και πολιτισμών.
Όταν επισκέφθηκα για πρώτη φορά την Κριστιάνια ένιωσα ανεξήγητη ελευθερία. Τους σχεδόν δύο μήνες που πέρασα στην Κοπεγχάγη την επισκεπτόμουν καθημερινά για πολλές ώρες, κάνοντας ποδήλατο σε ειδυλλιακά τοπία, διαβάζοντας γύρω από λίμνες, ανθισμένους λόφους και μικρά πυκνά δάση.
Όλα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβρη του 1971, όταν πολίτες της γύρω περιοχής αποφάσισαν να κόψουν τα σύρματα που περιέβαλλαν την έκταση που ανήκε στο υπουργείο Άμυνας της Δανίας και να δημιουργήσουν έναν χώρο για να παίζουν τα παιδιά τους. Ακολούθησαν άστεγοι, που –σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το υψηλό κόστος ζωής στην πρωτεύουσα– έκαναν κατάληψη στα εγκαταλειμμένα από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου κτήρια. Μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες η Κριστιάνια ανακηρύχτηκε αυτόνομη περιοχή, με μια εναλλακτική κοινότητα αλληλοϋποστήριξης, όπου η ελεύθερη πώληση και χρήση ναρκωτικών ήταν ανεκτή. Πολύ γρήγορα μετοίκησαν εκεί και νέοι δημιουργικοί επιχειρηματίες και ελεύθεροι επαγγελματίες. Το κράτος έδειξε ανοχή, υιοθετώντας την όλη κατάσταση σαν ένα κοινωνικό πείραμα.
Με την έκρηξη του κινήματος των χίπηδων και τα ατελείωτα ολονύκτια πάρτι στα κοινόβια της Κριστιάνια στα μέσα της δεκαετίας του ’70, άρχισαν να ξεσπούν βίαια επεισόδια και σημειώθηκαν πολλοί θάνατοι από υπερβολική δόση σκληρών ναρκωτικών. Για να διατηρήσουν τον ειρηνικό τρόπο ζωής οι σχεδόν 900 μόνιμοι κάτοικοι, με κοινή απόφασή τους απαγόρευσαν διά παντός τα σκληρά ναρκωτικά, όπως LSD, ηρωίνη, κοκαΐνη κ.ά., με τιμωρία τη διά βίου εξορία σε περίπτωση χρήσης ή πώλησης αυτών – κάτι που ισχύει έως και σήμερα σε όλη την έκτασή της. Η πώληση και χρήση ινδικής κάνναβης συνεχίστηκε, απαγορεύτηκε όμως επίσημα το 2004 από το κράτος της Δανίας, αλλά οι χιλιάδες ετήσιοι επισκέπτες συνεχίζουν να προμηθεύονται ελεύθερα άριστης ποιότητας χασίς στη διάσημη Pusher street, στο κέντρο της Κριστιάνια, καθώς οι κάτοικοί της υποστηρίζουν ότι βοηθάει στη διατήρηση της τάξης και στη δημιουργικότητά τους και πιέζουν τις εκάστοτε κυβερνήσεις για πλήρη αποποινικοποίηση σε όλη τη Δανία.
Την τελευταία δεκαετία το κράτος προσπαθεί –με αφορμή τη συνέχιση της χρήσης ινδικής κάνναβης– να ιδιωτικοποιήσει την Κριστιάνια, με κίνητρο το ότι η περιοχή αυτή αποτελεί το «φιλέτο» της Κοπεγχάγης. Οι κυβερνώντες θα εισπράξουν υπέρογκα ποσά για την ιδιωτικοποίησή της.
Αλλά η αντίσταση καλά κρατεί, όπως μου εξήγησε ο φίλος μου Dennis, δεύτερης γενιάς κάτοικος της Κριστιάνια, ιδιοκτήτης σχολής γιόγκα (!), δάσκαλος σε σχολείο για νήπια με σύνδρομο Down (!!) και τρομπετίστας στη φιλαρμονική της Κοπεγχάγης (!!!), καθώς η Κριστιάνια έχει υποστηρικτές όχι μόνο σε όλη τη Δανία, αλλά και σε όλο τον κόσμο, που τη βλέπουν ως την τελευταία ελεύθερη πόλη της Δύσης.
Τα δικά τους Εξάρχεια
Μπορεί κανείς να βρει αρκετούς παραλληλισμούς ανάμεσα στην Κριστιάνια και στα δικά μας Εξάρχεια. Παρόλο που η Κριστιάνια ιδρύθηκε μόλις το 1971 και δεν ασχολείται με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα έξω από τα όριά της, ενώ τα Εξάρχεια διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό πολιτικό ρόλο από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα.
Οι κάτοικοι, αλλά και η κουλτούρα και των δύο περιοχών, κινδυνεύουν συνεχώς τις τελευταίες δεκαετίες από τη συνεχή αλλοτρίωση των αστικών κέντρων, καθώς τα οικονομικά ποσά που διακυβεύονται είναι μεγάλα. Σε τελική ανάλυση, είτε πρόκειται για τη «φιλελεύθερη» Δανία είτε για την «ημιδημοκρατική» Ελλάδα, ο καπιταλισμός είναι ο ίδιος και τα λεφτά θρησκεία.
Οι Κριστιανίτες ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 πήραν την απόφαση να απαλείψουν πάση θυσία τα σκληρά ναρκωτικά από την περιοχή τους. Στην αρχή προσπάθησαν να συνεργαστούν επίσημα με τις αστυνομικές δυνάμεις της Κοπεγχάγης, οι οποίες αντί να τηρήσουν τη συμφωνία με τους κατοίκους και να βγάλουν από τη μέση τους εμπόρους πρέζας, για τους οποίους τους είχε δοθεί ονομαστική λίστα, συνέλαβαν βίαια τους διακινητές ινδικής κάνναβης, καταστρέφοντας μικρές ιδιωτικές φυτείες και αφήνοντας εντελώς ανενόχλητους τους διακινητές και χρήστες όλων των λοιπών ναρκωτικών. Έξαλλοι και απογοητευμένοι, οι κάτοικοι της Κριστιάνια απέφυγαν από τότε κάθε επαφή με την αστυνομία.
Με δική τους πρωτοβουλία «καθάρισαν» την περιοχή τους από τους πρεζέμπορους σε σαράντα ημέρες (και νύχτες), κατά τη διάρκεια των οποίων άντρες, γυναίκες και παιδιά περιπολούσαν όλους τους δρόμους. Συνολικά 90 άτομα μπήκαν σε κρατικά προγράμματα αποτοξίνωσης και επέστρεψαν κατόπιν στους κόλπους της Κριστιάνια. Έκτοτε υπάρχει μηδενική ανοχή για τη χρήση σκληρών ναρκωτικών, είτε πρόκειται για μονίμους κατοίκους είτε για επισκέπτες.
Οι Εξαρχιώτες, από την άλλη, προσπαθούν εντατικά –και ανεξάρτητα από το κράτος πλέον– την τελευταία δεκαετία να διατηρήσουν και να διασώσουν το λόγιο και φιλελεύθερο χρώμα της γειτονιάς τους, κάνοντάς την ταυτόχρονα ασφαλή για όλους όλες τις ώρες. Αλλά οι αστυνομικές δυνάμεις και ο κρατικός μηχανισμός δείχνουν ότι δεν θέλουν να προσφέρουν βοήθεια στους κατοίκους. Αρκετοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν δημόσια ότι πολλά σημεία στο κέντρο της Αθήνας αφήνονται στη μοίρα τους μέχρι να πιάσουν πάτο και ν’ αρχίσουν να πωλούνται για ψίχουλα στους «κατάλληλους» αγοραστές, που αντέχουν να περιμένουν για καιρό την ανάλογη στιγμή για να «χτυπήσουν» μια καραμπινάτη ανοικοδόμηση του κέντρου και να στεφθούν και ήρωες!
Σουλατσάροντας στην Pusher Street
του Δημήτρη Τζιμέα
Όλα αυτά τα χρόνια είχα ακούσει τόσα πολλά γι’ αυτήν τη γειτονιά, που το μυαλό μου είχε φύγει από την Κοπεγχάγη και είχε πάει στη Middle Earth του Τόλκιν. Η Κριστιάνια είναι μια μικρή γειτονιά που τελεί υπό κατάληψη τα τελευταία 40 χρόνια και σε όλες αυτές τις δεκαετίες πολλά σίγουρα έχουν αλλάξει. Αυτό που θα δει κανείς σήμερα είναι μια ήσυχη αυτοανακηρυγμένη ανεξάρτητη πολιτεία, χτισμένη στις εγκαταστάσεις του στρατώνα Bädsmandsstræde, με τους δικούς της ξέχωρους κανόνες, σημαία, κουλτούρα και ηθική.
Η Δανία αργά ή γρήγορα δέχτηκε την ύπαρξη αυτού του μικρού κρατιδίου στους κόλπους της – σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που αποτελεί τουριστική ατραξιόν της πόλης. Τα πράγματα άρχισαν σιγά σιγά να αλλάζουν όταν πιο συντηρητικές κυβερνήσεις την τελευταία δεκαετία άρχισαν την κατά μέτωπον επίθεση. Αρχικά απαγόρευσαν την ελεύθερη διακίνηση μαριχουάνας στην Pusher Street (τα σκληρά ναρκωτικά απαγορεύονται αυστηρά στην Κριστιάνια), τον κεντρικό δρόμο της, και στη συνέχεια επιχείρησαν να γκρεμίσουν ένα από τα κτήρια που ήταν στα όρια της γειτονιάς. Οι κινήσεις αυτές γύρισαν κυριολεκτικά μπούμεραγκ και στις δύο περιπτώσεις. Τα ναρκωτικά άρχισαν να εξαπλώνονται σε όλες τις γειτονιές και οι ανελέητες οδομαχίες με την αστυνομία τάραξαν ανεπανόρθωτα τη γαλήνη της πόλης. Από τότε ένα είδος εκεχειρίας έχει επέλθει μεταξύ των δύο πλευρών.
Η Κριστιάνια τώρα είναι μια ήσυχη περιοχή, όπου οικογένειες βγάζουν βόλτα τα παιδιά, διοργανώνονται συναυλίες, εκδηλώσεις, ομιλίες κ.ά.
