Ω, είναι ωραία στον παράδεισο!
Έχει 0% αναλφαβητισμό, 5% ανεργία και δωρεάν παιδεία. Είναι
η δεύτερη πιο ειρηνική γωνιά του πλανήτη και η δεύτερη λιγότερο
διεφθαρμένη χώρα στον κόσμο. Έχει αρνητικό ρεκόρ στην ανισοκατανομή
πλούτου και τον υψηλότερο κατώτερο μισθό παγκοσμίως. Σύμφωνα με
όλους τους κοινωνικούς δείκτες έχει τους πιο ευτυχισμένους πολίτες.
Έχει απίστευτες γκόμενες!
Aυτές οι σκέψεις περνούσαν από το μυαλό μου όταν το αεροπλάνο πλησίαζε στην Κοπεγχάγη, την πιο ευτυχισμένη πρωτεύουσα του κόσμου. Ήταν το τέλος μια μακρινής καλοκαιρινής πορείας, που είχε ξεκινήσει από τα φιλόξενα νερά του Λιβυκού πελάγους, είχε διασχίσει τα Βαλκάνια με ένα Citroen 2CV, είχε περάσει ξυστά από την Ιταλία και τέλος εποχής στην Κοπεγχάγη για μια παρουσίαση σε ένα συνέδριο. Κάθε ταξίδι έχει τις δικές του μικρές ή μεγάλες εκπλήξεις και στη Δανία όλα ξεκινήσανε από τα πρώτα κιόλας λεπτά... στο αεροδρόμιο! Ένα πανευτυχές γκρουπ ιταλών συνεπιβατών ξεκινούσε μια πολυήμερη κρουαζιέρα στα νορβηγικά φιόρδ. Αφού με χαιρέτησαν εγκαρδίως, με άφησαν να περιμένω τη βαλίτσα μου. Ματαίως, όπως αποδείχτηκε.
Η βαλίτσα δεν έφτασε ποτέ και αυτό με έφερε στην όχι και τόσο ευχάριστη θέση να κάνω τον πρωινό κυριακάτικο περίπατό μου στο Stroget με ένα κροατικό τουριστικό μπλουζάκι, ένα σαλβάρι που φορούσα από τη Σλοβενία και ένα ζευγάρι σανδάλια που «έγραφε» τα τελευταία του χιλιόμετρα. Ο ορισμός τού «travel light»! Το Stroget είναι ο κεντρικός πεζόδρομος της πόλης, κάτι σαν τη Ράμπλα της Βαρκελώνης, αλλά στην πραγματικότητα είναι η κεντρική αρτηρία ενός μεγάλου πεζοδρομημένου δικτύου.
Η Κοπεγχάγη αγαπά τους πεζούς, αλλά ακόμα περισσότερο τους ποδηλάτες, χαρίζοντάς τους ποδηλατοδρόμους συνολικού μήκους 350 χιλιομέτρων. Κάπου εκεί, στην αρχή του Stroget, είναι η πλατεία του Δημαρχείου και υπό τους αυτοσχεδιασμούς των περιπλανώμενων μουσικών είχα ομολογουμένως ξεχάσει την κατάστασή μου μέχρι να αντικρίσω το μπρούτζινο άγαλμα μιας πολύ γνωστής φυσιογνωμίας, του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν.
Τότε τα θυμήθηκα όλα: χωρίς καθόλου πράγματα, με οριακό προϋπολογισμό και σε λιγότερο από 24 ώρες θα έπρεπε να είμαι σινιαρισμένος και να παρουσιάζω μερικές εξισώσεις συνολικού μήκους κάπου 2,5 μέτρων. Δεν μπορεί, αν είναι όλοι τόσο ευτυχισμένοι εδώ, θα είμαι κι εγώ. Εξάλλου είχα ένα μεγάλο ατού: το στικάκι με την παρουσίαση του συνεδρίου, το οποίο κρεμόταν σαν μενταγιόν στο λαιμό μου ανελλιπώς, εδώ και αρκετές εβδομάδες. Με αυτό το εφόδιο έκανα ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να κάνει κανείς στην πιο ευτυχισμένη πρωτεύουσα του κόσμου: περπατούσα!
Είδα πραγματικά πάρα πολλά αξιοθέατα, κι όλα μέσα σε μία και μόνο μέρα. Στο Kongens Nytorv, την πλατεία των Νέων Βασιλέων, με τα επιβλητικά κτήρια του 19ου αιώνα, την αλλαγή φρουράς έξω από την έδρα της βασιλικής οικογένειας στο Amalienborg, τον μαρμάρινο καθεδρικό ναό απέναντι και, φυσικά, τη μικρή γοργόνα στο λιμάνι. Αυτό το μικρό μπρούντζινο άγαλμα στέκει σε έναν βράχο από το 1913 και έχει δεχτεί μαζικά τον λυσσαλέο ακτιβισμό των Δανών. Αποκεφαλισμό, βάψιμο (ροζ), επικόλληση δονητή στο κεφάλι και βάψιμο (πράσινο), ξανά μανά βάψιμο (κόκκινο), αποκεφαλισμό μετά απαγωγής του κεφαλιού (το κεφάλι βρέθηκε έξω από τηλεοπτικό σταθμό) και ντύσιμο με μπούργκα! Τα κίνητρα ποικίλλουν, αλλά τις περισσότερες φορές έχει να κάνει με την οργή φεμινιστριών από το γεγονός ότι η γοργόνα εμφανίζεται γυμνόστηθη – μάλιστα, παλιότερα κάποιος της ζωγράφισε ένα σουτιέν! Η μπούργκα έχει να κάνει με την επικείμενη είσοδο της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άμα ήξερε ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν αυτές τις αντιδράσεις, θα άλλαζε σίγουρα το παραμύθι και θα έβαζε... κένταυρο! Το βραδάκι έφερε δροσούλα και μετά από αρκετά χιλιόμετρα περιήγησης πήγα εξαντλημένος καρφί στο δωμάτιο, ελπίζοντας πως η Αlitalia θα έκανε το θαύμα της.
Οι Γιαπωνέζοι στην πρώτη σειρά κρατούσαν επίμονα σημειώσεις, ενώ μια κοπέλα (νομίζω από τους διοργανωτές) είχε καρφωθεί για αρκετή ώρα σε έναν λεκέ στο δεξί μου γόνατο. Δεν ξέρω αν τους θόλωσε το δεύτερο μέτρο της εξίσωσης του μαθηματικού μοντέλου, αλλά θα ήθελα πολύ να ήμουν στο μυαλό τους την ώρα που μιλούσα! Η βαλίτσα δεν έφτασε, αλλά είχα ακόμα ελπίδες… οι οποίες εξανεμίστηκαν άμα τη εμφανίσει μιας από τις πιο σουρεαλιστικές συγκυρίες έβερ. Λαμβάνω e-mail από έναν ιταλό φίλο μου, τον Alfredo, που μένει στον Καναδά, με το εξής θέμα:
«Έχασες τις αποσκευές σου;»
Αφήνω το πληκτρολόγιο και αρχίζω να κοιτάζω καχύποπτα γύρω μου, μήπως κάποιος μου κάνει χοντρή πλάκα. Είχε πάρει τόσο γρήγορα διεθνή φήμη η παρουσία μου εδώ; Η αλήθεια ήταν η εξής: η βαλίτσα πήγε μαζί με το μπούγιο στο κρουαζιερόπλοιο των Ιταλών που περιηγούνταν τα φιόρδ. Μετά από 1-2 μέρες που είχε μείνει ορφανή στο κατάστρωμα, μια κοπέλα από το πλήρωμα άνοιξε την πάνω θήκη. Βρήκε το κινητό, το άνοιξε (ήταν ξεκλείδωτο) και κάλεσε το πρώτο όνομα πάνω πάνω. Alfredo!
Έδωσα ό,τι είχα και δεν είχα, πήρα ένα βασικό σετ ρούχων και βγήκα με αυτοπεποίθηση στους δρόμους της Κοπεγχάγης, σαν να είχα μόλις φτάσει.
Σχεδόν όλα τα βράδια κατέληγαν στο Nyhavn, στο γραφικό λιμανάκι με τα ιστιοφόρα να συνωστίζονται και τα ντεσιμπέλ να τραντάζουν τα πανιά τους. Στα στενά του δρομάκια η ατμόσφαιρα σε φέρνει αρκετούς αιώνες πίσω. Παρότι ο τρόπος που διασκεδάζουν οι Δανοί μοιάζει αρκετά με αυτόν των άλλων βαλτικών χωρών, δηλαδή ποτάμια αλκοόλ, ανελέητα μεθύσια και ό,τι συνεπάγεται αυτό, οι ίδιοι είναι αισθητά δεκτικοί και στην επικοινωνία και στο άνοιγμά τους προς τους ξένους. Στο τέλος, παραλίγο να καταλήξουμε σε ένα house party μαζί με τους Γιαπωνέζους της πρώτης γραμμής! Η νυχτερινή ζωή είναι ακριβή, αλλά μη φανταστεί κανείς κάποιες υπερβολές… Λίγο ακριβότερη από τις τιμές του κέντρου της Αθήνας – στη χώρα με τον υψηλότερο κατώτερο μισθό παγκοσμίως! Γενικά, με τις τιμές της Αθήνας, θα δυσκολευτεί πολύ κάποιος να βρει μέρος στον κόσμο που το κόστος της νυχτερινής ζωής να τον καταπλήξει!
Την τελευταία μέρα ο ήδη ευαίσθητος προϋπολογισμός μου τινάχτηκε στον αέρα, αλλά άξιζε πραγματικά τον κόπο. Ήταν ένα ακόμα ταξίδι στο μύθο και τη φαντασία. Σαράντα πέντε χιλιόμετρα από την Κοπεγχάγη, στη νήσο Sjælland, βρίσκεται η Helsingør. Η μικρή αυτή γραφική πόλη των πενήντα χιλιάδων κατοίκων κατέχει τη στρατηγική θέση που ελέγχει το στενό πέρασμα μεταξύ Δανίας και Σουηδίας και οι θρύλοι του κάστρου της έχουν εξιστορηθεί και συνεχίζουν να εξιστορούνται στα βάθη των αιώνων. Πρόκειται για το μυθικό Kronborg, το κάστρο στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία του σεξπιρικού «Άμλετ». Μάλιστα, στα 200 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου δραματουργού, το έργο ανέβηκε από τη στρατιωτική φρουρά του ίδιου του κάστρου. Από τότε έχει ανέβει πολλές φορές στο κάστρο της Ελσινόρης, με πρωταγωνιστές από τον Laurence Olivier μέχρι τον Jude Law. Η ίδια η πόλη έχει κρατήσει τον μεσαιωνικό της χαρακτήρα και οι φαν του Σέξπιρ σίγουρα θα ζήσουν μιαν αξέχαστη διαδρομή μέσα στα καλντερίμια, τις πλατείες, τα πολύχρωμα σπίτια του 16ου αιώνα και τους φιλικούς κατοίκους της. Όπως και να έχει, καθώς σκοτεινιάζει οι δρόμοι ερημώνουν και βγαίνουν τα σεξπιρικά φαντάσματα – οπότε, όποιος δεν θέλει να περάσει μια βραδιά κάτω από τα ανεμοδαρμένα τείχη του κάστρου, καλό θα ήταν να πάρει έγκαιρα το δρόμο της επιστροφής.
Αφήνοντας πίσω τη Δανία και τις αποσκευές μου να ταξιδεύουν ακόμα κάπου στο Βόρειο Ακρωτήρι στη Νορβηγία, μου μένει ένα χαμόγελο στα χείλη.
Ναι, οι κάτοικοι εδώ ζούνε σε μια ευτυχισμένη χώρα, αλλά μήπως τελικά αυτή η χώρα αποτελείται απλώς από ευτυχισμένους κατοίκους;
Δύσκολο ερώτημα, ανάλογο με το αν έκανε η κότα το αβγό ή το αβγό την κότα, αλλά ένα είναι το σίγουρο: δεν υπάρχουν πόλεις-παράδεισοι, διότι –αν υπήρχαν– θα πηγαίναμε όλοι εκεί και θα μετατρέπονταν σε μια πραγματική σαρτρική κόλαση χωρίς έξοδο.
